— 59 — 



einde mislukte en zonder resultaat bleef, omdat men bij de keuze 

 van het proefveld verzuimd had rekening te houden met de lage lig- 

 ging van het terrein, zoodat de geheele proef door een over- 

 strooming te loor ging ? 



Op deze factoren kom ik later uitvoerig terug. 



Als algemeene regel geldt, voor de vragen, die men door proef- 

 velden opgelost wil zien, dat hoe eenvoudiger en hoe minder samen- 

 gesteld de vraag is, ook zooveel te duidelijker en meer afdoend het 

 antwoord zal zijn. 



Wil iemand bijv. weten, welke plantwijdte voor zijn onderneming 

 de meeste aanbeveling verdient, zoo kan hij door den aanleg van 

 „champs d'expérience" een afdoend antwoord verkrijgen, mits daarbij 

 rekening houdende met eenige nader te vermelden bizonderheden. 



Ook quaestie's op het gebied van de bemesting gelegen, laten 

 zich evenzoo met vrij groote zekerheid door dergelijke proefne- 

 mingen tot oplossing brengen. 



Het is bekend, dat op vele plaatsen, waar tabak zal worden 

 geplant, bij herhaling door de oorspronkelijke bewoners, padi werd 

 verbouwd. Ten gevolge hiervan kan de grond minder rijk ge- 

 worden zijn aan sommige planten voedende bestanddeelen bijv. 

 aan phosphorzuur, zoodat het voor de hand ligt hierin door een 

 phosphorzuur-bemesting te voorzien. Nu is het echter uit proef- 

 nemingen in Europa bekend, dat een eenzijdige bemesting met 

 phosphorzuur bij tabak met groote voorzichtigheid moet plaats vin- 

 den, wil men niet tot resultaat verkrijgen, dat de kwaliteit en ook 

 de goede brand van het produkt schade ervan lijden. Een voor- 

 afgaande proefneming op kleine schaal kan in dezen den juisten 

 weg aangeven, vóór men dadelijk een groot aantal velden met 

 phosphorzuur gaat bemesten. 



Ook op het gebied van de grondbewerking, van het aanaarden, 

 enz. zijn er door de planters nog tal van proefnemingen te doen, 

 vóór ieder op zijn eigen onderneming bekend zal zijn met de meest 

 geschikte bewerking voor iedere aldaar voorkomende grondsoort. 



Alle verschijnselen, die zich tijdens de proef voordoen, moeten 

 zoo nauwkeurig en zoo volledig mogelijk worden waargenomen, 

 omdat men dan alleen uit de gegevens ten slotte juiste gevolgtrek- 

 kingen kan maken. Juist om deze reden eischen proefnemingen 

 op de zoogenaamde ,,champs d'expérience" veel zorg en veel toe- 



