— 64 — 



vruchtbaar zijn, ümtlat in dergelijke gevallen het effect van rle 

 meststofl'en niet duidelijk blijken kan. 



§ 3. De voorzorgen, die men bij den aanleg van het 

 proefveld in acht heeft te nemen. 



Wanneer men nu een gunstig gelegen terrein, dat aan de boven- 

 gestelde eischen voldoet, gevonden heeft, dan is het nu zaak dit 

 voor de proefneming in orde te maken. 



Zooals reeds hiervoor werd medegedeeld, wil men door een proef 

 te weten komen, op welke wijze het beste produkt verkregen 

 wordt, en dat door onder overigens gelijke omstandigheden, telkens 

 een hoofdfactor te varieeren en om dan zoodoende door verge- 

 lijking van de eindprodukten onderling, de beste methode te leeren 

 kennen. 



Om deze vergelijking mogelijk te maken wordt het terrein in een 

 aantal veldjes verdeeld van 1 Are oppervlak en op ieder veldje 

 de tabak volgens eene andere wijze geplant of behandeld. Veldjes 

 van grootere afmeting dan van 10 X 10 Meter zijn niet gewenscht, 

 omdat men dan in het onzekere verkeert, of het geheele oppervlak, 

 dat door het proefterrein wordt ingenomen, wel overal hetzelfde 

 is en zoodoende de verschillen, die later de tabak vertoont, even 

 goed veroorzaakt kunnen zijn door het verschil van den grond. 



Ook om practische redenen zijn proefvelden van groote afmeting 

 niet aan te raden, want niet alleen wordt dan het toezicht te veel- 

 omvattend, maar is ook een algemeen overzicht en eene onderlinge 

 vergelijking tijdens de proef niet goed mogelijk. 



Maar ook al werkt men met veldjes van 10x10 Meter en al 

 laat het toezicht niets te weüschen over, dan zijn kleinere afwij- 

 kingen dikwijls niet te vermijden. Door onvoorziene omstandigheden 

 door ziekte, door insecten als anderszins, kunnen de planten schade 

 lijden, ook de grond kan plaatselijk afwijken, zonder dat dit bij 

 den aanleg van het veldje voor den dag is gekomen. Deze kleinere 

 verschillen zullen natuurlijk op de uitkomst een storenden invloed 

 uitoefenen. Om den invloed dezer storing nu zoo gering mogelijk te 

 maken, doet men de proef meermalen, gewoonlijk dubbel, en legt men 

 derhalve een ander stel parallelveldjes aan op hetzelfde terrein en 

 in de onmiddellijke nabijheid er aan grenzende. Men heeft dus 

 twee veldjes met tabak, die op een zelfde manier wordt behandeld. 



