— 78 — 



Nc^rgons elders op Java^ ifaeïoera of een der andere sedert 

 die ontdekking bereisde eilanden, trof ik die toepassing 

 der Pangium a;in, behalve in de Minahasa op Gelehes ; waar 

 de boom evenals in de Molukken „pangi" geheeten wordt. 



Volgens De. Koorders (1) is de naam Pangi zeer vast 

 in alle vier dialecten der Minahasa^ hetgeen ook het geval 

 is in de Molukken, zoodat de bekende natuuronderzoeker 

 RuMPHius, de eerste beschrijver der plant, daaruit de ge- 

 slachtsnaam Pangium heeft geconstrueerd. 



Is de molukken-maleische naam duspa/i.g'i, de javaansche 

 naam ispoe(;oen^ terwijl de boom in de Soendalanden den naam 

 pitjoeng en in Bantam de overeenkomstige potjoeng draagt, 



In de Minahasa nu dienen, gedeeltelijk als bederfwerend 

 middel, gedeeltelijk als sajor^ de bladeren van den boom, 

 echter zoodanig dat hieronder niet verstaan moet worden 

 het begrip dat op Java aan sajor wordt gegeven. 



Bestaat de sajor op Java en ook voor andere groenten in de 

 Minahasa gewoonlijk in een afkooksel van bladeren, bloem- 

 deelen, zetmeelrijke wortels, vruchten of zaden, voor sajor 

 pangi echter is het een vereischte dat de bladeren van de pangi 

 innig gemengd worden met varkensvleesch, spek en bloed. 



Daartoe worden niet al te oude Paw^rmm-bladeren geplukt 

 (de jonge bladeren worden vermeden) en van de nervatuur 

 ontdaan, zoodat alleen het weefsel der bladschijf overblijft. 



De op dergelijke wijze geprepareerde bladeren worden 

 opeengestapeld, tot een rolletje verwerkt, dat daarna zeer 

 fijn gesneden wordt op de wijze van inlandsche tabak 

 waarna dit preparaat met spek, varkensvleesch en bloed goed 

 dooreengekneed wordt, op eene verhouding van ^l^pangien 

 2/3 vleeschpreparaat (op schatting namelijk, en niet op ge- 

 wicht). Meestal is zout het eenige toevoegsel, doch in enkele 

 streken kneedt men er bovendien een weinig fijn gestampte 

 peper onder door. 



(i) Zie diens uitmuntend » Verslag eener botanische dienstreis door de 

 Minahasa" uitgegeven als Xllde mededeeling van 's Lands Plantentuin. 



