— 164 — 



morgens en des avonds, als de zonnestralen door een veel 

 dikkere laag atmospheer moeten dringen, veel geringer dan 

 des middags. Het is dus niet hetzelfde of de zon van 6 

 tot 9 of van 9 tot 12 uur geschenen heeft. Neemt men 

 echter de uren zonneschijn niet over de enkele dagen, 

 maar over maanden of jaren, dan krijgt men toch goed 

 vergelijkbare metingen van de hoeveelheid stralende ener- 

 gie, die de planten door de zou toegezonden is. 



Om te weten of de waarnemingen met zulk een toestel 

 op een land zonder lastigen omslag en stoornis uit te 

 voeren zijn, heb ik den heer A. de Stoppelaar Jr., admi- 

 nistrateur van Kali Bakar, verzocht er een in gebruik te 

 nemen. Deze is den 23^*<''i Mei van verleden jaar daar 

 opgesteld en er hebben zich geen bezwaren voorgedaan. 

 De opgaven omtrent de uren zonneschijn hel) ik op milli- 

 meterpapier overgedragen, twee blokjes nemende voor een 

 uur zon, en daartegenover de hoeveelheden gevallen regen 

 uitgezet naar den maatstaf van 2 mM. per blokje. Is de 

 regen zwaar geweest, dan is de streep in het midden af- 

 gebroken en aan het einde daarvan is een cijfer geplaatst, 

 dat het aantal mM. regen aangeeft. Zoo wordt de weder- 

 zijdsche verhouding van zon en regen zeer aanschouwelijk 

 voorgesteld. Neemt men voor de zon b.v. roode en voor 

 den regen blauwe verf of inkt, dan wordt het misschien 

 nog sprekender. 



Bij het gebruik van deze opteekenaars op koffielanden 

 ontmoet men echter een bezwaar waar ik weinig aan 

 weet te doen. Men kan ze namelijk niet goed op eene 

 andere plaats opstellen, dan l)ij het etablissement of de 

 woningen, anders wordt het te omslachtig om eiken avond 

 na zessen de papierstrooken te verwisselen. 



Nu zijn er weinig etablissementen zoo gelegen, dat men 

 daar eene plek vinden kan waarop de zon van den och- 

 tend tot den avond schijnt zonder dat er heuvels, boomen 

 of gebouwen in den weg staan. Op Kalibakar kon de de 

 zon van half zeven tot vijf uur den toestel beschijnen, 



