— 167 — 



voudig onder de boomen te laten liggen, kiemden ze daar 

 van zelf en verki-eeg ik overvloed van jonge plantjes. 



Ik meende eerst dat het nuttig zoude zijn de Maniliot 

 als schaduwboom in de cacao- en koffietuinen te planten, 

 weldra bleek het mij dat zij daar minder geschikt voor 

 waren, omdat zij gedurende den geheelen drogen tijd 

 bladerloos stonden en ook het zich in den bovengrond 

 overal verspreidende wortelsysteem niet gunstig voor den 

 groei der er onderstaande boomen scheen. 



Daar er voorloopig geen goed terrein beschikbaar was, 

 omdat alles met koffie en cacao was beplant, kon ik voor- 

 loopig slechts 4000 planten in den grond brengen. 



Ik plantte op verschillende terreinen en kwam tot het 

 resultaat dat de laaggelegen boschgronden het beste voor 

 den groei der Manihot waren. Op vochtig terrein stier- 

 ven de boomen uit en op de hoog gelegen grasvelden 

 groeiden zij uiterst langzaam en hadden veel van de witte 

 mieren te lijden, waardoor veel planten te gronde gaan. 



Verder bleek het mij dat bij goed groeiende planten op 

 vijfjarigen leeftijd een begin met het aftappen gemaakt 

 kan worden, toch moet zulks hier met voorzichtigheid 

 geschieden, daar door te veel snijden de boom begint te 

 kwijnen. Onze negerarbeiders zijn een zeer slordig en ruw 

 volkje, om maar spoedig eene zekere hoeveelheid sap te 

 hebben, werd een groot gedeelte der planten op verschrik- 

 kelijke wijze mishandeld, niettegenstaande de instructies 

 duidelijk genoeg gegeven waren. Alle straffen hielpen 

 weinig, terwijl er geen voldoend Europeesch personeel 

 aanwezig was, om op het werk en détail toezicht te houden. 

 Daarbij komt dat de boom hier niet veel verdragen kan, 

 bij eenigszins zwaren wind breekt het brooze hout en waaien 

 een groot deel der boomen om. 



Ik ben er daarom van teruggekomen om geregelde aan- 

 plantingen te maken en ga tegenwoordig als volgt te werk. 

 Eerst plant ik de boomen op rijen op regelmatige afstanden 

 uit: als zij zaad beginnen te dragen, laat ik dat van zelf 



