— 188 — 



Uiterst zeldzaam zijn de planters, die de wetenschap te 

 hulp roepen, maar daarin komt de milde natuur van ons 

 heerlijk Java dan meestentijds te gemoet; maar o! zoo 

 menigvuldig zijn de gevallen, dat planters in hoogst op- 

 timistische stemming meenen, dat, welke bezwarende voor- 

 waarden zij ook accepteeren, „alles wel terecht zal komen". 



Zij vangen aan met te klein werkkapitaal, zij stellen een 

 veel korter tijd in vooruitzicht om de opgenomen kapitalen te 

 zullen rembourseeren dan mogelijk is. Hooge rente en com- 

 missie wordt gewillig geaccepteerd en werkt nu alles niet 

 buitengewoon mede, dan hokt op een gegeven oogenblik de 

 machine — de geldschieter wordt dringend, op de noodige uit- 

 gaven wordt bezuinigd, de plant krijgt niet meer die verzor- 

 ging en dat voedsel wat zij hoog noodig heeft, de resultaten 

 beantwoorden al minder en minder aan de geopende vooruit- 

 zichten, de geldschieter wordt steeds dringender en na 

 nog een enkel slecht jaar is de planter „ruiter te voet." 



Zij, die gelukkiger waren en wie het „meeliep", staken 

 zich in nieuwe zaken, om na korter of langer tijd ook de 

 duikeling te maken en hunne zaken in handen van geld- 

 instellingen te zien overgaan. 



Slechts een gering aantal weten al die klippen te ont- 

 zeilen en komen zonder averij in veilige haven! 



Deze inleiding, die direct verband houdt met het onder- 

 werp, dat ik mij voorstel te behandelen, moest ik wel 

 geven omdat veel wat volgt daaruit verklaard wordt. 



Yan sommige kanten hoort men thans beweren dat Indigo 

 van de lijst der stapelproducten van Java zal verdwijnen. 



Schrijver dezes is van geheel tegenovergesteld gevoelen, 

 maar geeft de mogelijkheid van dat verdwijnen toe, wan- 

 neer de prijzen nog meer dalen dan thans, en wanneer 

 niet krachtig wordt gearbeid aan meer intensieven landbouw 

 en meer absoluut juiste bewerking van het product. 



Juist op die beide punten is nog zeer veel te doen en 

 zonder eenige reserve beweer ik, dat er nog zeer veel te 

 verbeteren valt, en daardoor is de cultuur nog te redden. 



