— 191 — 



in de eerste plaats genoemd worden, het gering bladproduct. 



Men kon volstaan met slechts weinig fabriekscapaciteit, 

 met een zeer klein transportwezen en zeer weinig personeel. 



Het verkregen product was van zeer mooie, zeer ge- 

 wenschte kwaliteit. 



De oogst verdeelde zich meer geregeld over het geheele 

 jaar, waardoor dus ook regelmatiger inkomsten binnen- 

 kwamen. 



Geleidelijk echter kwam in dezen bijna idealen toestand 

 de klad. 



De verlenging der huurcontracten in 1858 was aanzien- 

 lijk duurder uitgevallen, de pachten waren zeer veel ver- 

 hoogd, en de vroeger winstgevende landen raakten in moeie- 

 lijkheden. 



Slechts één handelshuis te Samarang bleef moed in 

 zaken in de Vorstenlanden houden en door den chef van 

 dat ééne huis werd feitelijk de Landhuur in de Vorsten- 

 landen in stand gehouden. 



Door nood gedwongen lieten de Landhuurders, Indigo- 

 planters, zich verleiden om misdaden te plegen aan de 

 schuldelooze stek-Indigo. Om ,.quick returns" te verkrij- 

 gen, sneed men de indigo te jong, men verwaarloosde de 

 . zoo even beschreven regel om steeds velden disponibel te 

 hebben als indigo sriijdbaar was, en instede van slechts 

 uitstekende stekken voor voortplanting te gebruiken, liefst 

 van eerste en tweede snit, werd men op een oogenblik 

 verrast door het onvermijdelijke, nergens waren voldoende 

 stekken te bekomen ! 



Er bleef niets anders over dan nu maar stekken te nemen 

 van 3^ en zelfs 4« soort. 



En hiermede was het pleit beslist, de Taroem Kembang 

 verbasterde ! ! Thans heet zulks dégénéreeren. 



Zeer aangenaam beschreef Wilsen, in een zijner thans 

 weinig meer bekende romans, „De duivel op Java", dien 

 toestand. 



Ware nu geen ander middel mogelijk geweest, wellicht 



