— 219 — 



het gewas. Deze zijn Stikstof, Phosphorzuur, Kali, Kalk, Magnesia, 

 Yzeroxyde, Zwavelzuur, Chloor, Natron en Kiezelzuur; de beide 

 laatstgenoemde zijn echter van minder beteekenis. De bodem moet 

 een bepaalde hoeveelheid van al deze bestanddeelen in een voor 

 de plant opneembaren vorm bevatten, wil de plant tot haar volle 

 ontwikkeling komen. Blijft de hoeveelheid van een dezer onmis- 

 bare bestanddeelen beneden een zeker minimiim, dan zal de 

 regelmatige ontwikkeling van de geheele plant gestoord worden, 

 hoeveel ook van de andere aanwezig moge zijn. Liebig heeft 

 dit in de bekende wet van het minimum aldus uitgedrukt: 



„De grootte van den oogst hangt af van de hoeveel- 

 heid van dat planten voedende bestanddeel, waarvan 

 in verhouding, tot hetgeen de plant noodig heeft, de 

 geringste kwantiteit in een assimileer baren vorm 

 in den bodem aanwezig is. 



Plant men dus tabak op een land, dat te weinig voor dat 

 gev^^as opneembaar phosphorzuur bevat, dan zal de opbrengst geheel 

 geregeld worden naar den aanwezigen voorraad van dat bestanddeel 

 en zal een overmaat aan stikstof, kali, kalk, enz, het tekort aan 

 phosphorzuur niet goed kunnen maken, maar de oogst beneden 

 de normale blijven. 



Door het nemen van een bemestingsproef kan men nu een 

 antwoord krijgen op de vraag, hoe het met de algemeene vrucht- 

 baarheidstoestaud van een land is, en ook meer bepaald, van Avelk 

 bestanddeel eventueel niet de juiste hoeveelheid aanwezig is. Dit 

 antwoord als zoodanig, heeft echter een beperkte waarde, want het 

 geldt alleen voor het terrein, waarop de proef genomen is. 

 Het verband tusschen de uitkomsten van het proefterrein en wat men 

 te wachten heeft, wanneer men elders in het groot de daar ver- 

 kregen ervaring ten nutte maakt, ontbreekt nog. Dit verband 

 wordt verkregen, door nu ook een scheikundig onderzoek van den 

 bodem te doen plaats vinden, en wel op een wijze, die later bij 

 de vermelding der uitkomsten van de proef uitvoerig door mij 

 zal worden medegedeeld en toegelicht. Thans wil ik mij Iieporken 

 tot de hier ter sprake komende proefnemingen. 



Gegeven is dus een proefterrein, dat uit een bepaalde grondsoort 

 bestaat, maar omtrent welks vruchtbaarheid men nog gohool in 

 het onzekere verkeert. 



Tevsm. X. 1". 



