— 242 — 



Kittoelvezel wordt tegenwoordig veel uitgevoerd; of- 

 schoon deze uitvoer reeds sedert 1860 plaats heeft, beteeken- 

 de hij niet veel, eerst in de laatste tien jaren is hij 

 sterk toegenomen. Het zijn vooral de borstelfabrikanten 

 die veel kittoel gebruiken. De vezels worden eerst in 

 lijnolie gedompeld, waardoor ze donkerder, glanzender 

 en gemakkelijker te bewerken worden; men gebruikt 

 ze dan soms vermengd met varkenshaar, maar meestal 

 alleen, om er lange en zachte borstels van te maken, die 

 bijzonder duurzaam zijn. Het gebruik dezer borstels wordt 

 in Engeland hoe langer hoe meer algemeen en ook op het 

 vasteland beginnen ze in gebruik te komen. Van de zwarte 

 vezels wordt door de Rodiyas — de laagste kaste der Sing- 

 haleezen — een soort touw gevlochten, dat zacht en zeer 

 sterk is, het wordt gebruikt voor het vastbinden van vee, 

 zelfs olifanten bindt men er mede. 



Jaarlijks wordt tusschen de 2 a 3000 centenaars kittoel- 

 vezel uitgevoerd naar Indië, Engeland, België, Duitschland^ 

 Oostenrijk en Holland. 



Ook sago wordt uit den boom gehaald, ofschoon niet alle 

 boomen dit produceeren. Men kapt geen boomen voor 

 sago als zij nieuwe wortels vormen of in den regentijd, 

 de meeste sago vindt men in boomen die niet voor het 

 sap uit de bloemkolven getapt zijn. 



Boomen, die men voor het winnen van sago geveld heeft^ 

 worden va.n de takken en wortels ontdaan en daarna open- 

 gespleten. Het meelbevattende zachte weefsel wordt dan 

 van de houtvezels gescheiden en meermalen gewasschen^ 

 daarna wordt het goed gestampt en door eene fijne zeef 

 in een bak vol zuiver water gezegen, het zetmeel bezinkt 

 dan en nadat men het water er voorzichtig af heeft laten 

 loopen, droogt men de sago en bereidt die, met verschillende 

 stoffen vermengd, tot allerlei spijzen. 



Nog een product van de plant is de z.g. toddy. Het ver- 

 eischt eenige oefening om deze met succes uit den boom te 

 te halen en te bereiden. De operatie begint voordat de bloemen 



