— 846 — 



ten ongeveer de grootte van een ei of van een knikker 

 hebben, komen de mangga- opkoopers, gewoonlijk lieden 

 uit Madoera. Door het verstrekken van de pandjer (wat 

 men vooruitgeeft tot onderpand van een overeenkomst), bin- 

 den zij de manggaboom- bezitters aan zich, om, als de vruch- 

 ten van hun boomen rijp zijn, ze allen aan hen en aan 

 niemand anders te verkoopen. 



Men koopt al de vruchten van een boom voor een be- 

 paalde som (tebas)^ welke gewoonlijk tegelijk met het ver- 

 strekken van de pandjer bepaald wordt, maar echter eerst 

 betaald bij het afhalen der mangga's. 



De pa7idjer regelt zich naar laatstbedoelde koopsom; men 

 betaalt b. v. fltotfb ü^üh j^cmdjer^ voor tebas prijzen a / 5 

 tot / 30; hoe hooger de tebas-j)Tijs is, hoe hooger pandjer 

 men geven moet. 



Hoeveel men voor een boom betalen wil, hangt af van 

 de grootte en de al of niet vroegtijdige dracht van den boom, 

 alsmede van de grootte der- vruchten. 



Het meest betaalt men voor de aro-manis 1); de beste, 

 fijnste en geurigste manggasoort uit den Oosthoek. Voor 

 een kleinen boom b. v. kan men al heel gauw een / 20 

 krijgen, voor grootere / 30 tot / 45. 



Maar ook fabelachtige prijzen werden vroeger daarvoor 

 betaald; volgens mededeeling van geloofwaardige perso- 

 nen soms /70, f 90 tot zelfs f 200 toe. 



1) Volgens mededeeling van den Wedono van Kraksaïtn moet deze ming- 

 ga-soort van Banqll zijn ingevoerd door een der vroegere patihs van 

 ProboUnggo. 



Naar ik echter zeker meen te weten is de aro-manis op Bangil niet 

 bekend, wel de gadoeng, die uiterlijk veel daarop gelijkt. Alleen zijn 

 de vruchten van de laatste grooter en donkerder van kleur, terwijl het 

 vruchtvleesch niet zoo fijn is. 



Zou hier misschien door toevallige teeltkeus en de bijzondere zorg die 

 men aan de uit Bangil afkomstige ])lant gedurende haar groei besteed 

 heeft — hetgeen wel aan te nemen is. omdat zij Juist iets bijzonders was 

 voor ProhoUnggo — een nieuwe, betere variëteit zijn ontstaan? 



Nog zij medegedeeld dat naar bewering van den inlander, bij het 

 uitplanten van de aro-tnanis-^'\i men die eerst splijten moet, omdat de 

 plant anders verbastert. 



Zou hier niet aan atavisme gedacht kunnen worden? 



