— il3 — 



zelve — de samenleving (symbiosa) van deze organismen 

 geschiedt dan in de wortels van dehoogereplant— of daar 

 buiten. 



Niet enkel bij de familie der vlinderbloemige planten 

 treft men deze organismen aan, doch volgens latere 

 onderzoekingen ook bij andere, 1) waar eveneens op een soort- 

 gelijke wijze de hoogere plant aan hare stikstof kan komen. 



Waarom niet meer dan tot dusverre is geschied, gebruik 

 wordt gemaakt om langs dezen weg in de behoefte aan 

 voedingstikstof onzer cultuurgewassen te voorzien, komt 

 hierdoor, dat dikwijls die organismen naar onzen zin niet 

 vlug genoeg werken en te weinig voortbrengen. 



Er zijn gewassen, in 't bijzonder onder de éénjarigen, 

 bij welke de opneembare stikstofverbindingen op een 

 bepaald oogenblik in rijkelijke hoeveelheden aanwezig 

 moeten zijn, willen zij de grootst mogelijke oogsten voort- 

 brengen. A^ooral wanneer zij de stikstof in hun allereerste 

 jeugd behoeven, verliezen voor hen de later geleidelijk 

 vrijgekomen stikstofverbindingen zeer veel van hunne 

 waarde. Dit gebrek geldt natuurlijk niet voor de meer- 

 jarige gewassen, waar men mag aannemen, dat de stikstof- 

 opneming meer evenredig is aan de hoeveelheid gevormde 

 organische stof m. a. w. aan den groei. Hier verandert 

 dus het genoemde nadeel in een voordeel. 



Op deze wijze voortredeneerende zou men geneigd zijn 

 te nieenen, dat de bodem zich voortdurend met stikstof- 

 verbindingen verrijkte, zoolang de meergenoemde organis- 

 men maar de voorwaarden vinden om zich te ontwikkelen. 

 Dit zou nu ook in werkelijkheid het geval zijn, indien 

 geen andere factoren in 't spel kwamen, die juist een 

 tegenovergestelde uitwerking ten gevolge hebben. 



De natuur zorgt ook hier weer voor het passend even- 

 wicht, want afgezien van de omstandigheid, dat wij zelve 



1) Hier zijn de lagere organismen schimmels en noemt men deze 

 samenleving van schimmel en wortel endotroplie mycorhiza, bij de 

 vlinderbloemigen zijn het meer bacteriën. 



