DE AARDBEL 



Deze kostelijke Europeesche vrucht vindt men dikwijls 

 hier en daar, vooral op de koffie- en kma-ondernemingen 

 aangeplant. Meestal treft men ze aan in streken boven 

 de 3000 voet, daar de planten lager wel groeien en bloeien, 

 maar slecht vruchtzetten. 



Het soort, dat men hier verbouwt, is de z. g. maand- 

 bloeier. Hoe lang deze aardbei reeds hier aangeplant wordt, 

 zal zelfs niet bij benadering kunnen worden opgegeven. Daar 

 men in Europa steeds erop bedacht is, meer vruchtbare 

 en betere variëteiten uit zaad te winnen, geloof ik niet, 

 dat onze soort daar nog in cultuur is. Waarschijnlijk komt 

 zij nog alleen in liefhebberij-verzamelingen voor. 



Zooals bij meer ingevoerde gewassen, is ook de aardbei 

 hier aan ontaarding onderhevig, vooral door de soms zeer 

 slechte behandeling, als het kweeken aan inlanders wordt 

 overgelaten. Reeds meermalen hoorde ik klagen, dat aard- 

 beien slecht vruchtdroegen, en zulks heb ik met het oude 

 soort zelf ondervonden. Tot op welke minimum hoogte 

 men aardbeien met succes kweeken kan, is moeielijk te 

 bepalen, daar de temperatuur op verschillende plaatsen 

 nog al verschilt. Zoo zag ik, toen ik in 1875 pas te Ban- 

 dong kwam, daar zeer mooie aardbeien. Het klimaat daar 

 is thans geheel veranderd, waarschijnlijk door de meer- 

 dere kuituur, noodzakelijk door toename der bevolking, en 

 vooral door de vele ontginningen in den omtrek. Een 

 paar jaren geleden althans beproefde ik een kleine aan- 

 plant, doch zonder succes. 



Zeker hebben nog weinigen er aan gedacht, om op 

 plaatsen, waar het gekweekte soort niet meer met voordeel 



