— 524 — 



terwijl gewoonlijk de door deze zelfde vijanden veroorzaakte schade 

 slechts gering blijft. In elk geval is het in verschillende tuinen 

 toegebracht nadeel belangrijk genoeg, om een nauwkeurig onderzoek 

 der ziekte te rechtvaardigen. 



Als eerste resultaat van mijn onderzoek moet worden begonnen 

 met de verklaring, dat in de meeste tuinen twee verschillende ziekten 

 voorkomen, die elk voor zich alleen een volledig sterven der peper- 

 plant kunnen veroorzaken. 



Een dezer ziekten, die wij als nortel ziekte zullen aanduiden, is 

 uitwendig daardoor gekarakteriseerd, dat alle deelen eener aan- 

 getaste plant tegelijk sterven, hetgeen daarmede begint, dat de 

 bladeren eene geelachtige tint aannemen; later verwelken zij en 

 vallen af, terwijl de stengels verdrogen. Bij het uitgraven van 

 het wortelstelsel van zoodanige planten vindt men, dat dit geheel 

 of ten minste voor het grootste gedeelte verrot is. 



Bij de andere ziekte, die wij hoorderziekte zullen noemen, sterven 

 gewoonlijk in het begin slechts enkele takken, die gemakkelijk te 

 herkennen zijn, aan de droge, donkerbruin of bijna zwart gekleurde 

 bladeren. De ziekte breidt zich dan gewoonlijk ook over de andere 

 takken uit en kan binnen korten tijd op die wijze eene geheele 

 peperplant volkomen dooden. 



Bij planten, die volledig zijn afgestorven, is het meestal niet meer 

 mogelijk met zekerheid aan te geven, door welke van deze twee 

 ziekten zij gedood zijn, omdat na het sterven der bovenaardsche 

 deelen der plant het wortelstelsel eveneens sterft en verrot, boven- 

 dien kunnen hoorders door wortelziekte geïnfecteerde peperplanten 

 nog aantasten. In vele tuinen waren echter planten te vinden, die 

 in de eerste ziektestadiën verkeerden, daardoor eene betrouwbare 

 diagnose mogelijk makend. De aan zulke planten gedane waarne- 

 mingen hebben mij de overtuiging geschonken, dat beide ziekten bij 

 het sterven der peperplanten in de Ommelanden van Telok Betong 

 eene belangrijke rol hebben gespeeld, hoewel het uit den aard der 

 zaak niet wel doenlijk is aan te geven welk percentage der sterfte voor 

 rekening van elk harer komt. In elk geval is het gewenscht, de 

 beide ziekteoorzaken zoo nauwkeurig mogelijk te leeren kennen ora 

 te kunnen beoordeelen, welke middelen met eenig uitzicht op gunstig 

 resultaat ter bestrijding kunnen worden aangewend. Deze middelen 

 zijn natuurlijk naar den aard der ziekte verschillend. 



I. De wortelziekte. Bij de door deze ziekte aangetaste peperplan- 



