— 586 — 



met zich te splitsen en te vermeerderen ; maar omtrent de 

 oorzaken, die de eene cel zus en de andere zoo doen wor- 

 den, staan wij eerst aan het begin van ons weten. Zoo- 

 lang dat weten niet veel verder gevorderd is dan nu, en 

 wij niet een veel dieper inzicht verkregen hebben in de 

 geheimen der levende natuur, is het nemen van proeven, 

 om het zoo eens uit de drukken, op den tast af, het eenige 

 middel dat ons ten dienste staat om ervaringen op te doen 

 omtrent levende wezens. Onze kennis van de eigenschap- 

 pen van ijzer, steenkolen, water en stoom is ver genoeg 

 gevorderd om ons in staat te stellen vooruit te berekenen, 

 hoe wij de onderdeelen van eene locomotief moeten maken 

 en ineenzetten, krachtig genoeg om een zeker aantal wa- 

 gens met eene zekere snelheid vooruit te bewegen, maar 

 een plant of dier, of onderdeelen daarvan, te maken is 

 nog geheel buiten ons bereik. Wij staan tegenover de 

 verschijnselen van het leven, zelfs van de minst samen- 

 gestelde wezens, evenals een onwetende machinist tegen- 

 over zijn locomotief. Hij weet alleen, dat als hij den ketel 

 met water vult, het vuur aanlegt, en die kraan zus en die 

 handel zoo zet, de locomotief vooruitgaat, stopt en achter- 

 uitgaat, maar kan zich geen rekenschap geven van de wijze 

 waarop dat geschiedt. Hij bezit alleen eene uitwendige 

 kennis van zijn werktuig, die echter voldoende is om dat 

 werktuig te laten doen wat er van verlangd wordt. 



Zoo staan wij allen tegenover de verschijnselen van het 

 plantenleven. Wij hebben door ondervinding geleerd, dat 

 zekere omstandigheden gunstig zijn voor de ontwikkeling 

 van planten in het algemeen of van zekere planten in het 

 bijzonder en wij trachten die omstandigheden in het leven 

 te roepen. Een aantal gewassen groeien niet beneden eene 

 zekere temperatuur. Is deze buiten lager, dan plaatsen wij ze 

 in eene warme kas, en dan groeien zij wel. Dat heeft de 

 ervaring ons geleerd. Waarom echter bepaalde planten 

 beneden een bepaalden warmtegraad niet gedijen en daar- 

 boven wel, dat weten wij niet. Uit ondervinding weten 



