— 579 — 



omtrek van 121 cM. (op borsthoogte) wiei* hoogte ruim 26 M. 

 bedroeg, terwijl ik in de W. afdeeling enkele exemplaren zag 

 Tan nog grootere afmetingen. Voor zoover mijne waarnemingen 

 reiken komt deze boom slechts in lagere streken voor en schijnt 

 't hem geen kwaad te doen indien de grond nu en dan overstroomd 

 wordt. 



Om de getah eruit te winnen wordt de boom geveld, dan maakt 

 men met behulp van een scherp hol beiteltje, dat den bast gemak- 

 kelijk wegneemt, ongeveer 1-1,5 cM. breede, ringvormige insnij- 

 dingen, op ongeveer 40 cM. afstand van elkaar, in den stam en 

 vangt 't uitvloeiende sap in aan één zijde spits toeloopende, ge- 

 spleten bamboegeledingen, in tot een bakje opgevouwen blaren of 

 klapperschalen op en verzamelt het, nadat 't uitvloeien heeft 

 opgehouden, in een of ander vat, gewoonlijk een petroleumblik. 

 Dit sap verhit men vervolgens in een ondiepe ijzeren pan, boven 

 een zacht vuur, onder voortdurend omroeren met een houten spatel, 

 totdat de massa gestold en 't grootste deel van het water eruit 

 verdampt is. Men vormt de nog weeke massa tot dikke ronde 

 schijven die in het midden een opening hebben. Het versche product 

 heeft een witte kleur en is eenigszins plastisch; langzamerhand 

 wordt 't hard, terwijl de oppervlakte een roodachtige kleur aanneemt. 



Van een 25 M. hoog exemplaar met een omtrek van 94 cM, dat 

 ik vellen liet en aftappen in mijn tegenwoordigheid, bepaalde ik 

 de opbrengst aan getah, die onder mijn oogen bereid werd. De 

 verkregen hoeveelheid bedroeg slechts 330 gram. Zelfs aannemen- 

 de, dat bij een meer zorgvuldige bewerking, die raea echter van 

 de inzamelaars ternauwernood mag verwachten, de opbrengst dub- 

 bel zoo groot kan zijn, zoo ziet men toch, dat, om een pikoel van 

 dit product te bereiden, een waarde vertegenwoordigende van om- 

 streeks / 15. — 1), niet minder dan honderd boomen onder de bijl- 

 slagen der getahzoekers moeten vallen. Men kan dan ook veilig aan- 

 nemen, dat dagelijks duizende boomen geveld worden en, zooals ik reeds 

 opmerkte, den lagen prijs van het artikel alleen verklaren door het 

 groote aantal dezer boomen, dat men nog allerwege in de laagge- 



toeh te oogsten. Het bleek mij, dat men daaruit door ze fijn te starapen 

 (de gestampte massa neemt door oxydatie een bruine kleur en een thee- 

 geur aan) en dan raet water te koken zeer gemakkelijk de getah pertja door 

 afscheppen in zuiveren toestand kan verkrijgen, 

 1) Deze prijs werd te Bandjermasin in Maart 1899 besteed. 



