dre en 
zulke komen op Java in het gebergte voor) in een 2 d‚M. 
diepe laag, eene stikstof bemesting ging toepassen. Zou het 
dan niet veeleer noodig zijn, indien het blijken mocht, dat 
koffie op zulke terreinen op den duur niet groeien wil, te on- 
derzoeken of er ook aan andere stoffen gebrek kan zijn, dan 
wel of de cultuurtoestand van dien aard genoemd mag worden 
dat het voorhanden voedingsmateriaal ook voor de plant be- 
schikbaar is. 
Eindelijk moet men niet vergeten, dat de bouwkruin geene 
doode materie is maar het tooneel van de werking van tallooze 
lagere organismen, die bij de omzettingen van het in den grond 
aanwezige voedsel een groote rol spelen of, zooals voor som- 
mige is aangetoond, bij de opneming van enkele stoffen door 
de wortels hunne bemiddeling verleenen. Tal van maagdelijke 
boschgronden, waarop men hier te lande zoovele koffietuinen 
aangelegd heeft, zijn, wat hun voorraad aan verschillende 
plantenvoedende stoffen betreft, te vergelijken met een mijn 
waaruit men op oordeelkundige wijze jaren lang kan putten 
zonder eigenlijk het kapitaal te verbruiken. 
Maar behalve het gewas dat men er op teelt, hier de koffie, 
zijn er factoren van atmosferischen aard, die, zelfs in sterker 
mate dan de geplante boomen, hun invloed doen gelden om 
den grond te verarmen dan wel, wat ten slotte vrijwel het- 
zelfde is wat de uitkomst aangaat, in een toestand te brengen, 
dat de koffie ophoudt voldoende oogsten te geven. 
Zonder de waarde van grondonderzoek te overschatten, ge- 
loof ik, dat wanneer men beschikt over een groot aantal ana- 
lyses van verschillende gronden, waarop koffie met verschillend 
succes gecultiveerd wordt, in streken waar de klimatologische 
omstandigheden voor den groei niet ongunstig zijn, en wanneer 
men de in het laboratorium verkregen resultaten toetst aan de 
in de onderzochte tuinen verkregen opbrengsten en aan bemes- 
tingsproeven, de koffiecultuureen veel vaster basis zal verkrijgen. 
De moeilijkheden, verbonden aan het nemen van proeven met 
veeljarige gewassen zijn wel is waar aanzienlijk grooter dan wan- 
