zede 
de keuze welk zaad, op welke onderneming geteeld, men een 
volgend jaar zal gebruiken. 
Het schijnt dus niet ondienstig eenige der overwegingen 
nader aan te geven, welke wellicht daarbij tot richtsnoer kun- 
nen dienen. Van zelve zullen wij daardoor gebracht worden 
tot een vergelijking van het zaad van verschillende onderne- 
mingen en zijne eigenschappen. Zooals reeds gezegd zullen 
de behandeling der zaadleverende planten tijdens hun groei en 
de wijze van oogsten van het zaad, waarover reeds vroeger een en 
ander werd medegedeeld, hier buiten beschouwing blijven. 
Onderstellen wij, dat elke onderneming in Deli voor eigen 
gebruik of om andere redenen zoude wenschen zaad te oogsten, 
welke overwegingen moeten ons dan leiden bij de keuze der 
zaadplanten. 
In de handleiding der „T'abakscultuur in Deli” van Haarsma 
vinden wij slechts medegedeeld „dat door den administrateur 
„wordt bepaald, hoeveel en waar de zaadplanten zullen blij ven 
„staan. Hiervoor worden de gezondste en edelste Deli-tabak- 
„planten uitgezocht d. w.z. zulke planten die niet te wild of te 
„krachtig opschieten en dunne stammen met regelmatig gevormde 
„breede bladeren hebben, zonder grove nerven.” 
Haarsma stelt dus als voornaamste eisch aan de planten, welke 
tot zaadwinning zullen dienen, dat zij een edel karakter zullen 
bezitten; wat hieronder wordt verstaan behoeft wel geen nadere 
uitéénzetting. 
Nu is het wel onwaarschijnlijk, dat op eene afdeeling met 
tabak beplant juist enkele velden edele tabak zullen voortbrengen 
anderen daarentegen niet. Wat ziet men nu echter dikwerf 
gebeuren bij de zaadteelt; door den administrateur worden en- 
kele velden aangewezen nabij elkaar gelegen, waar de tabak 
het beste staat d. w.z. het weligst groeit en deze voor de zaad- 
oogst bestemd. Of wel worden nabij een assistentswoning 
eenige velden uitgekozen ten einde dan tevens zeker te zijn 
van goed en gemakkelijk toezicht. 
Deze vereeniging der zaadplanten in eenige nabij elkander 
gelegen velden heeft het voordeel dat men later door onderlinge 
