Dn 
onderneming een schoon product geeft, ook hetzelfde zal doen 
op een andere onderneming, waar dikwerf niet alleen groote 
verschillen in bodemgesteldheid heerschen, maar ook andere 
klimatologische invloeden van gezag zijn. 
Waar wij reeds in voorgaande bladzijden uiteenzetten hoe 
wij zouden wenschen op eene onderneming, voor de teelt in 
het volgend jaar, de zaadoogst te regelen, met het oog op de 
gronden welke zullen beplant worden, zoo zouden wij ook 
slechts kunnen aanraden, als men ander dan zelf geoogst zaad 
wenscht te gebruiken, bij de keuze der andere onderneming 
wier zaad men zich wenscht te verschaffen, ten minste zulk 
eene zich uit te zoeken, waar de meest overéénstemmen de 
omstandigheden heerschen. 
Tot nu toe onderstelden wij steeds dat op de onderneming 
een goed product werd geteeld; blijven wij bij deze onder- 
stelling, welke kunnen dan de redenen zijn om ander zaad te 
gebruiken ? 
Werd er een slecht product geteeld, het antwoord zoude dan 
voor de hand liggen, nu dunkt mij kunnen slechts twee beweeg- 
redenen een zoodanige zaadwisseling rechtvaardigen. Deze 
zijn: vrees voor teruggang der tabaksplanten en verlangen naar 
verbetering in vorm oft fijnheid der tabaksbladeren, dus de- 
zucht om een nog beter product te teelen dan reeds het geval is. 
Het eerst kunnen wij ons dus afvragen: is deze vrees voor 
teruggang gerechtvaardigd, zoude men waarlijk opmerken, 
wanneer jaar in jaar uit het zaad geoogst op de onderneming, 
onder de voorzorgen als vroeger medegedeeld, werd gebruikt 
voor de achteréénvolgende plantjaren, dat het blad grover en 
kleiner werd of de plant kleiner en meer inééngedrongen 
van bouw ? 
Natuurlijk dat de redenen van teruggang zouden kunnen 
gelegen zijn in uitbouwing van den bodem, achteruitgang van 
het klimaat enz., alle oorzaken, waar wij òf in ’t geheel niets. 
aan kunnen doen òf welke wij het in onze macht hebben tegen 
te gaan. 
Onderstellen wij echter dat deze oorzaken zonder invloed 
