— 184 — 
ten koste gelegde arbeid en kapitaal in een bepaalde verhou- 
ding tot den prijs dier meerdere opbrengst staan. 
De landbouwscheikundige, wiens streven deze vermeerdering 
van opbrengst is, zal de praktijk nooit kunnen dienen met 
dadelijk in toepassing te brengen raadgevingen, zoo hij geen 
rekening houdt met het oeconomische gedeelte van het vraagstuk. 
De verwaarloozing van dit zoo voor de hand liggend moment 
heeft inderdaad onze vroegere landbouwscheikundigen verleid 
tot menige praktische mistasting. Terecht laten daarom Aporr 
MAIJER, VAN DER GOLTZ en LrIEBSCHER waarschuwende stemmen 
hooren, wanneer zij zeggen dat men weldra van een dwaalleer 
zal vernemen, welks bestaan toegeschreven zal moeten worden 
aan de eenzijdige natuurwetenschappelijke beoordeeling der 
vragen en aan een even eenzijdige vorming der beoordeelaars. 
En dit ignoreeren, zegt vAN DER GoLTz, leidt tot verwaarloozing 
van deze belangrijke tak der landbouwleer waartoe de bedrij fs- 
leer behoort. 
Deze gewraakte opvatting is reeds met haren nadeeligen in- 
vloed tot in de leerboeken over landbouwkunde doorgedrongen. 
Immers in vele van deze kan men de stelling zien verkondi- 
gen, dat het doel van den landbouw of van de plantenproduk- 
tie is: Op een grondstuk de grootst mogelijke hoeveelheden 
plantenprodukten voort te brengen. 
Deze stelling is onjuist en dat hare onjuistheid een tijdlang 
verborgen bleef, kan alleen hieruit verklaard worden, dat men, 
toen zij werd uitgesproken, in een voordeelige periode van inten- 
sieven landbouw verkeerde. 
Wanneer wij in oeconomische beschouwingen treden over 
de geschiktheid van het een of ander landbouwsysteem, zoo 
zullen onze gedachten zieh moeten laten leiden door de 
factoren van de plantenproduktie, welke eene verklaring vin- 
den in de leer der oeconomie. Gaan wij deze factoren nu 
eens na. 
Voor den landbouw onderscheidt men in deze leer hoogstens 
drie streng van elkander gescheiden factoren, welke de plan- 
tenproduktie in zich sluit, t. w. grond, kapitaal en arbeid. 
