— 185 — 
Men heeft reeds lang geweten, dat in de produktiefactor 
„grond’’ een groot aantal der z. g. groeivoorwaarden van de 
plant is begrepen. Welke zijn nu deze? In het kort samen- 
gevat zijn zij voor de hoogere planten, waartoe al onze cul- 
tuurgewassen behooren, de volgende: 
le de aanwezigheid van bepaalde stoffen, zooals water, kool- 
zuur, humus, stikstof (slechts in den vorm van een beperkt 
aantal verbindingen), zuurstof en een groote reeks der z. g. 
mineraalbestanddeelen. 
2e het voorhanden zijn van zekere physische eigenschappen, 
zooals een eigenaardige structuur van den bouwgrond, welke 
noozakelijk is voor de ontwikkeling der wortels; verder een 
bepaalde temperatuur, enz. 
3° is voor de verrichting der chemische omzettingen in de 
plant een bron van arbeid noodig, n. 1. het zonlicht. 
Door het gelijktijdig voorhanden zijn van deze voorwaarden 
is het eerst mogelijk den grond te bebouwen. 
Onze eerste taak nu is na te gaan in hoeverre wij de vrije 
beschikking hebben over deze groeivoorwaarden d. w. z. of het 
ook mogelijk is dat zij, door de een of andere oorzaak, in bezit 
kunnen worden genomen door een van de landbouwenden. 
Herst dan kunnen we met zekerheid zeggen dat die groeivoor- 
waarden, welke naar verhouding tot de anderen in onbegrensde 
hoeveelheden voorhanden zijn, niet vermogen invloed uit te 
oefenen op den prijs der geoogste produkten, m. a. w. zij wor- 
den dan voor het praktische leven niet als produktiefactor 
in aanmerking genomen. 
In aansluiting hiermede zullen we ons hebben afte vragen, 
hoe de overige groeivoorwaarden, welke niet in onbegrensde 
hoeveelheden voorhanden zijn (de z. g. vrije goederen dus), 
zich verhouden tot de produktiefactor „grond en welke het 
zijn, wier vermeerdering wij in de hand hebben. De beide 
andere produktiefactoren kapitaal en arbeid zullen dan door 
dezen bepaald worden. In oeconomischen zin vat men de 
bestanddeelen der atmosfeer, licht en warmte, als vrije goe- 
deren op, wier voorhanden zijn op een geldswaardig grond- 
