— 187 — 
het daarop vallend licht toe en krijgen we het recht deze 
zonnestralen te exploiteeren, door het te beplanten of als bleek- 
veld te gebruiken. 
En wie zich dus deze zonnestralen niet ten nutte 
maakt, verliest ze door absorptie en door uitstraling naar 
buiten. 
De hoeveelheid dezer zonnestralen wordt bepaald, wanneer 
men de absorptie in den dampking buiten rekening laat, 
door de projectie van het grondstuk op het vlak, dat loodrecht 
staat op de stralen der middagzon. 
In bergstreken kan deze factor een niet onbeduidende be- 
teekenis verkrijgen, al naar dat die projectie naar den zon- of 
schaduwkant valt. Men koopt dus met het grondstuk niet 
alleen zoo en zooveel centenaars plantenvoedende stoffen, 
maar bovendien — om ons voorstellender wijze uit te drukken — 
een ingewikkeld apparaat, waarvan een der belangrijke stukken 
het licht is. Natuurlijk is de beteekenis daarvan voor verschil- 
lende culturen zeer verschillend. 
Het bovenstaande heeft ons nu duidelijk gemaakt in welke 
verhouding de groeivoorwaarden der planten en hun toe- 
eigeningsvermogen ten opzichte der grondstoffen, staan tot de 
produktiefaetor grond. 
In deze produktiefactor liggen, alhoewel dikwijls in eene 
ongunstige verhouding, alle groeivoorwaarden opgesloten. 
Hierop berust het produceerend vermogen van een stuk 
grond, om zonder medewerking der andere productiefactoren, 
arbeid en kapitaal, plantenstoffen voort te brengen. 
De mogelijkheid nu dat de aanwending dezer beide factoren 
eene belooning vindt, berust daarop, dat wij in staat zijn 
om een gunstiger verhouding tusschen de afzonderlijke groei- 
voorwaarden tot stand te brengen. 
Er is nog eene omstandigheid, welke ons de diagnose der 
bouwbaarheid van een grondstuk, afgeleid uit de afzonderlijke 
vruchtbaarheidsfactoren, welke het zich kan toeëigenen, niet 
gemakkelijk maakt. Dit is n.l. de, het eerst door Liebig 
uitgesproken, wet van het minimum. 
