— 188 — 
Deze wet zegt, dat er eene verhouding bestaat, waarbij de 
groeivoorwaarden het gunstigst werken d. w. z. waarbij de 
relatief grootste hoeveelheid plantenmassa gevormd wordt. 
Hiervan uitgaande zal de eenzijdige vermeerdering van een 
dier groeivoorwaarden geen verhooging van opbrengst ten 
gevolge hebben, slechts de gelijktijdige vermeerdering van 
allen. 
De produktie is dus afhankelijk van de groeivoorwaarde, 
welke in ’t minimum aanwezig is. Hieruit volgt dat alle groei- 
voorwaarden, welke met betrekking tot die van het minimum 
in eene verhouding voorkomen, grooter dan noodig is voor het 
optimaal effect daarvan, voor het eindresultaat ten volle onbenut 
blij ven. 
De mogelijke oogst, welken men krijgen kan, vormt de phy- 
sische basis voor de waarde van den grond, m. a. w. deze is 
afhankelijk van de in ’t minimum voorhanden groeivoorwaarde, 
wier willekeurige vermeerdering op een gegeven grondstuk niet 
oeconomisch uitvoerbaar is. 
Welke van deze voorwaarden, wier loonende vermeerdering 
door menschenhanden uitverbaar is, kunnen nu mogelijker wijze 
in t minimum voorhanden zijn? Alleen deze kunnen dan 
bestanddeelen worden van de produktiefactoren arbeid en kapi- 
taal; de vermeerdering van de produktiefactor bodem hebben 
wij niet in de hand. 
Buiten beschouwing blijven natuurlijk ook die groeivoorwaar- 
den, welke als vrije goederen worden opgevat, wat voornamelijk 
het geval is met de zuurstof. 
Het licht neemt als groeivoorwaarde hier een eigenaardige 
plaats in en de onbekendheid daarmede is aanleiding geweest 
tot schromelijke dwalingen. 
De hoeveelheid zonlicht wordt, zooals we boven reeds opge- 
merkt hebben, gemeten door de grootte en de ligging van het 
grondstuk, maar wordt overigens in de grondprijzen niet gevoeld, 
alhoewel zij, hare beperktheid in aanmerking nemende, voor 
gronden in goeden cultuurtoestand de groeivoorwaarde zijn 
moet, welke in ’t minimum verkeert. Hing de hoeveelheid licht 
