— 191 — 
omgaan met den grond, tot dat men eindelijk aan het punt 
is gekomen, waar de braak, welke men als grondverkwis- 
ting kan beschouwen, geheel en al wegvalt. 
Vangt het bedrijf aan meer en meer intensief te worden, 
zoo zal de bemesting met de natuurlijke meststoffen, welke 
men tot dusver als nutteloos beschouwde, langzamerhand meer 
en meer rentabel gaan worden, tot dat men ten slotte overgaat 
tot het gebruik van de duurdere technische praeparaten. 
Wanneer we vragen naar de oorzaak van het intensieve 
bedrijf, zoo luidt het antwoord: de weinige dichtheid der be- 
volking, of, wat juister is, het beperkte afzetgebied voor de 
oogstprodukten. 
Dit bedrijfstelsel gaat gewoonlijk hand aan hand met het 
roofbouw-systeem en ‘tzou nu hier de plaats zijn dit roof bouw- 
systeem op zijn gevaarlijkheid te onderzoeken, doch we willen 
hieraan vooraf laten gaan eenige beschouwingen over de ren- 
tabiliteit der bemesting. 
We weten dat op een gegeven grondstuk, met een produkten- 
markt van bepaalden omvang, een bepaalde heeveelheid zon- 
nestralen voor de plantenproduktie ter beschikking staat. 
Voor een extensief bedrijf zal deze hoeveelheid zonnestra- 
len voldoende toereikend zijn ter bevrediging van de vraag 
naar plantenprodukten. Eveneens is dit het geval met het 
meststof kapitaal van den grond. Daar nu eventueele restitutie 
van het deel van het meststofkapitaal, dat bij elken oogst 
uitgevoerd wordt, kosten na zich sleept, welke zich bij de 
reeds bevredigde behoefte aan plantenproduktie en de dalende 
prijs dier produkten niet betaald zouden maken, zoo is geen 
argument aanwezig waarom men de op den grond vallende 
zonnestralen volmaakter zou exploiteeren bij die cultuurge- 
wassen waar dit noodig of mogelijk is. Het in den grond 
voorhanden meststofkapitaal is meer dan genoeg toereikend om 
met die zonnestralen de vereischte produktie van organische 
stof tot stand te brengen. 
Het stelsel van exploitatie, hetwelk men zal toepassen op 
een grond met een grooten natuurlijken rijkdom aan meststof- 
