— 196 — 
Na 100 jaren zou, ook reeds bij een lagen rentestandaard, 
het oorspronkelijk kapitaal (het offer) aangegroeid moeten zijn tot 
het 50 voudige, na 1000 jaren tot het 107.000 billioenvoudige, 
wilde men het offer niet als een mislukte speculatie opgevat zien. 
Brengen we dus een kapitaaloffer, zoo moeten we ten alle 
tijde hiermede rekening houden en het resultaat van het bespaar- 
de wel in overweging nemen. 
Wanneer dus niet met zekerheid is aangetoond, dat de herwin- 
ning dezer meststoffen uit de zee of uit een andere bron onein- 
dig meer zou kosten dan het bespaarde kapitaal, zoo kunnen 
we onze humane zorg voor de volgende geslachten als een oe- 
economische dwaling beschouwen. 
Met de steeds vooruitgaande wetenschap zullen onze techni- 
sche toepassingen (1) ruimer worden en indien men voor de 
volgende geslachten wilde zorgen, zoo zou het verstandiger zijn 
het kapitaal in een meer zekeren vorm te beleggen. 
Daarbij bedenke men ook dat naar verhouding van de geheele 
aardoppervlakte slechts een gering deel aan werkelijken roof- 
bouw is prijsgegeven. 
In zijn „Indian Agriculture” beantwoordt Wallace, naar aan- 
leiding eener enquête door de Engelsche regeering ingesteld 
naar de oorzaken van den hongersnood, de vraag of de vrucht- 
baarheid van den bodem zou uitgeput raken door de wijze van 
bebouwing zooals de inwoners reeds duizend jaar hebben ge- 
volgd, in ontkennenden zin. 
Wallace betoogt dat de bodem wel tijdelijk, — door onratio- 
neele exploitatie, — zijn vruchtbaarheid kan verliezen. Immers al 
wat nu van de aarde uitsteekt is aan den voortdurenden invloed 
der verweering blootgesteld en door de bewegelijkheid van het 
water kan de vruchtbare bovenlaag verplaatst worden. Wel zal 
daarbij een gedeelte in zee worden afgezet, maar het grootste 
gedeelte zal zich toch over de lager gelegen landen uitspreiden. 
En zoo zullen in den loop der tijden de rotsen en de onder- 
grond weer voor de plantenwereld toegankelijk worden. 
(1) Reeds nu blijkt in enkele gevallen eene bemesting met vischguano 
een rentabele te zijn. 
