— 197 — 
De oorzaak van den hongersnood is grootendeels toe te schrij- 
ven aan misgewas, tengevolge van de onbestendigheid der groei- 
voorwaarde water. (Weinig bosch, gebrek aan irrigatiewater enz.) 
Ook vindt de meening van Liebig als zouden uitgeputte 
gronden door rijkelijke bemestingen niet weer spoedig vruchtbaar 
gemaakt kunnen worden voor vele cultuurgronden in de praktijk 
geen algemeene bevestiging. 
Welke stoffen zijn het nu die door den z. g. roof bouw bedreigd 
zouden kunnen worden ? 
De gebonden stikstof kan zoowel langs natuurlijken als 
kunstmatigen weg vermeerderd worden en het is zonder twijfel 
mogelijk onze gronden hiermede zonder aankoop van deze 
meststof door een rationeele kultuur (de verbouw van legumi- 
nosen) te verrijken. 
Voor de kali behoeven we ons nog minder ongerust te maken. 
De asch der meeste gewassen is arm aan dit bestanddeel 
en van de rijksten (suikerbieten, rijst en voedergewassen) komt 
zij grootendeels weer in den grond terug. 
Bovendien zijn de gronden in ’t algemeen rijkelijk met kali 
voorzien en kunnen de kalizoutmijnen bij eventueel gebrek 
op goedkoope wijze hieraan helpen. 
Het nadeeligst schijnt de roofbouw voor het phosphorzuur 
te zijn. Ten minste zouden we dit kunnen afleiden uit de 
enorme vlucht welke de bereiding van phosporzuurboudende 
meststoffen heeft genomen. Doch met dat al zien we, dat in 
de behoefte aan phosphorzuur op goedkoope wijze kan worden 
voorzien. 
Adolf Mayer sluit dan ook in zijn leerboek der agricultuur- 
chemie het hoofdstuk handelende over dit punt, en waaraan 
de gegevens voor dit opstel grootendeels zijn ontleend, met 
de woorden: „Zoo zien we dan het eens zoo gevreesde spook 
van den roofbouw in het niet verzinken, wanneer we slechts 
wagen het onder de oogen te zien en alleen de kortzichtige 
mensch, die zijn bestaan naar een tiental jaren meet, is geneigd 
alarmeerende gevolgtrekkingen af te leiden.” 
Het is haast overbodig hier aan ’t slot er op te wijzen 
