— 238 — 
een „Kort begrip van de leer der bemesting van koffietuinen” 
uitgaf, welk werkje op zeer vele plaatsen een bijzonder treffende 
gelijkenis vertoont met het zooeven bedoelde boek van Stutzer, 
geeft dezelfde recepten als die schrijver, echter voor het gemak 
van den Indischen planter omgerekend in hoeveelheden per 
bouw benoodigd. Bovendien raadt deze schrijver aan, proeven 
te nemen met maïs op een terrein, dat zooveel mogelijk over- 
eenkomt met den grond van den koffietuin, dien men bemesten 
wil en uit de resultaten, die men dan door toepassing van 
verschillende combinaties van meststoffen krijgt, conclusies te 
trekken voor de koffie. 
Hierbij wordt uitgegaan van de niet bewezen stelling, dat 
maïs en koffie — Java- en Liberia-koffie, die toeh naar het 
schijnt zulke verschillende voorwaarden behoeven, worden door 
schrijver te zamen genomen — ongeveer dezelfde eischen aan 
den grond stellen. 
Waarom zal een koffieplanter zijne tuinen bemesten ? 
Niet om aan den grond terug te geven, wat hij er aan 
onttrok. Deze kant van het vraagstuk kan hem onverschillig 
zijn. Reeds bijna 20 jaar geleden in een zeer goed geschreven 
artikel over bemesting (1) in het Tijdschrijft van het Indisch 
Landbouw Genootschap werd kort en goed het antwoord ge- 
geven: „omdat het zich loont” en in de laatste aflevering 
(1) Jaarg.S, blz. 71. Dit artikel, dat mij toevallig onder de oogen kwam 
nadat het eerste gedeelte van mijn stuk reeds verschenen was, bevat tal van 
opmerkingen, die nu nog volkomen geldig mogen heeten. Zoo zegt de onge- 
noemde schrijver o. a. » Veronderstel dat er een voldoende hoeveelheid mag- 
nesia in een grond is voor duizend oogsten, zou dan niet de man, die geld 
uitgaf, om er magnesia in terug te brengen na elken oogst een verkwister 
zijn?” En verder: »waarom zouden we dan kapitaal wegwerpen door 
het in den grond te begraven in den vorm van meststoffen, die ons 
binnen een redelijken tijd geen interest opleveren, alleen om onpractische 
mannen van de theorie genoegen te doen, die zeggen: wat gij den grond 
ontneemt, moet gij hem ook teruggeven”, Ik zou er nog veel aanhalingen 
uit kunnen doen, maar beperk mij tot de volgende: »In de verbetering 
van gronden door mest moeten we niet alleen om het voedsel voor de 
planten denken, maar ook om de physische eigenschappen van den grond”. 
