— 241 — 
zij de planters zonder twijfel in de overtuiging versterken zal 
dat de proeven, om het meeste nut te stichten, onder leiding 
en met voorlichting van een persoon, die zich geheel aan die 
taak kan wijden, genomen moeten worden. Alleen onder 
een deskundige leiding bestaat de grootste kans, dat de fouten, 
die de resultaten onvermijdelijk aankleven, tot een minimum 
gereduceerd worden. 
Maar deskundige voorlichting alleen is niet voldoende. Van 
niet minder gewicht is de belangstellende en hartelijke mede- 
werkingen van de planters zelven. Een voortdurende contrôle 
op de proefterreinen gedurende den groei, en een bijzonder 
scherpe tijdens den oogst zijn onafwijsbare eischen voor het 
welslagen der proeven. Vooral gedurende den pluk, wanneer 
van het personeel eener koffie-onderneming reeds zooveel 
geeischt wordt, zal het opteekenen der oogstcijfers ongetwijfeld 
bezwaren opleveren. 
Maar met den ernstigen wil om in het belang van een goede 
zaak mede te werken, zullen al de moeielijkheden, waarmede 
men te worstelen zal hebben, niet onoverkomelijk blijken en 
dan, ik twijfel er niet aan, zullen de na eenige jaren verkre- 
gen resultaten aller eendrachtige samenwerking zeker rijke- 
lijk beloonen. 
VAN ROMBURGH. 
Teysm. VIII. 16 
