— 245 — 
bladeren gelijkende kelk, aan de meeldraden en de stampers, enz. 
Indien de werking niet krachtig is, dan kleurt zich slechts een 
gedeelte der bloem blauw, b.v. alleen de bloemkroon en de meel- 
draden der vruchtbare bloemen en daar deze niet groot zijn en dik- 
wijls midden in den bloemtuil verborgen zijn, kan deze geringe 
verkleuring allicht over het hoofd gezien worden. In twijfelach- 
tige gevallen lette men vooral op de meeldraden, daar deze het 
eerst aan den invloed der verkleuring onderworpen zijn. 
Daar met uitzondering van het iĳjzersulfaat alle andere sulfaten 
zich werkeloos toonden, meende Molisch dat waarschijnlijk het alu- 
miniumsulphaat het werkzame bestanddeel van de aluin uitmaakte, 
zoodat dit alleen gebruikt, dezelfde werking zoude hebben als aluin. 
Deze redeneering gaf aanleiding tot proeven met dit zout en met 
zwavelzure kali, de uitslag beantwoordde aan de verwachting, want 
laatstgenoemd zout toonde hoegenaamd geen invloed, terwijl het 
eerste alle Hortensia-bloemen intensief blauw kleurde. 
Van de iĳzerverbindingen had alleen het iĳzervitriool eene krach- 
tige werking, de andere iĳzerzouten doodden de plant, of hadden 
geen of zeer weinig invloed op de kleur der bloemen. 
In den veen- en heidegrond werden de bloemen ook eenigszins 
blauw, bij lange na echter niet zoo intensief als bij aluin en iĳzer- 
vitriool. 
Bij het gebruik van turf verkleurden alleen de meeldraden. 
Uit de proeven bleek dus, dat wel degelijk enkele grondsoorten, 
zonder bijvoeging van andere stoffen, de eigenschap bezitten om 
de roode Hortensia-bloemen blauw te kleuren, en dat zulks waar- 
schijnlijk toe te schrijven is aan den rijkdom dier gronden aan 
oplosbare aluminium- of ijzerverbindingen, ofschoon het niet onmo- 
gelijk is dat er nog andere stoffen zijn, die onder zekere omstandig- 
heden, invloed hebben. 
In de tuinbouwliteratuur wordt soms wel als middel fom de 
Hortensia-bloemen blauw te kleuren, fijn gestampte houts- of ook 
steenkolen aangeraden. De proeven door Molisch met genoemde 
stoffen genomen, hadden slechts een negatief resullaat. 
Nu nog de vraag, hoe komt het dat aluin, aluminiumsulfaat 
en iĳzervitriool de roode kleur der Hortensia-bloem bloem in eene 
blauwe kunnen veranderen. Molisch tracht zulks als volgt te ver- 
klaren. Hij zegt de kleurstof der genoemde bloem is volgens de 
reakties ongetwijfeld een Anthokyaan. Dringt nu in het roode celsap 
