fe 
het suikerriet en de koffie nader op hunne dierlijke vijanden 
zijn onderzocht. Aangaande eerstgenoemde cultuurplant gaf 
reeds vóór eenige jaren Dr. KRüGer, destijds Directeur van 
het Suikerproefstation West-Java eene vrij volledige lijst, ter- 
wijl de voortreffelijke onderzoekingen van Dr. ZEHNTNER, thans 
aan het Proefstation Oost-Java werkzaam, ons met tal van 
nadere bijzonderheden bekend maakten, waarvan alle voor de 
wetenschap, de meeste bovendien voor de praktijk, groote waar- 
de hebben. 
Aangaande de koffie deelde ik zelf in Deel XX der „Mede- 
deelingen wit s° Lands Plantentuin’ de resultaten mijner onder- 
zoekingen mede en al ben ik de eerste om het lacunaire van 
dit werk te erkennen, ik geloof althans de grootste wonden te 
hebben aangewezen. 
Doch wat beteekenen twee cultuurplanten in vergelijking 
van het groote aantal planten die op Java geregeld worden ver- 
bouwd? Hebben wij niet thee, rijst, kina, cacao, tabak als 
andere groote culturen aan te wijzen en valt het niet gemak- 
kelijk een dertig-, misschien veertigtal andere planten te noe- 
men, die hetzij voor den uitvoerhandel, hetzij voor het gebruik 
van Europeaan of inlander worden geteeld? Denken wij boven- 
dien eens aan den zich steeds uitbreidenden verbouw van Euro- 
peesche groenten. Dat alles is toch ook landbouw en een 
landbouw, die in niet mindere mate dan eenige andere met 
tal van vijanden heeft te kampen, al bemerken wij daarvan 
in den regel niet veel, omdat wij zoo zelden in de velden 
wandelen, waar wij die planten van paderbij kunnen bezien 
en omdat wij er eigenlijk nooit over denken. Wie, die de 
smakelijke terong, de vrucht van Solanum Melongena, L. op 
zijn tafel ziet, zal ooit denken aan de terong-bedden, die ver- 
nield worden door eene kleine wants, Coptosoma cribrarium, 
FapRr., die zich in de plooien der jonge bladeren nestelt en 
door zijne vaal grijsbruine kleur er nauwelijks van te onder- 
scheiden is? En toch heb ik meermalen gezien, hoe geheele 
rijen van planten, door den inlander met zorg en moeite aan 
gelegd, door dit insect zoo hevig waren aangetast, dat er ver- 
