— 445 — 
te weeg brengen, den voorrang hebben, of wel dat er bacteriën, 
die een slecht product leverende stoffen voortbrengen, tot groote 
ontwikkeling komen. 
Zelfs al nemen wij aan, dat evenals de wijn-gistzwammen op de 
druivenschillen, zoo ook reeds specifieke tabaksbacteriën op de 
oppervlakte van het tabaksblad voorkomen, dan waarborgt niets 
ons, bij de thans gebruikelijke werkwijze, dat deze het veld niet zullen 
moeten ruimen voor andere bacteriën, 
De mogelijkheid is niet uitgesloten, dat wij bij de fermentatie 
niet met één, maar met meer soorten van bacteriën te doen hebben. 
Men kan zich voorstellen dat er bij de verschillende temperaturen 
verschillende bacteriën in funetie treden, dat in het begin der fer- 
mentatie één bepaalde soort zekere bestanddeelen van het blad omzet 
in andere stoffen, die nu eerst een geschikt voedsel zijn voor eene 
tweede soort van bacteriën, welke op haar beurt weer den weg baant 
voor eene derde soort (*). 
Volgens mijne meening is in deze richting vooreerst den weg aan- 
gewezen, waarop een bacteriologisch onderzoek der tabak zich be- 
wegen moet. Het moet nagaan welke bacteriën bij de fermentatie 
van de tabak in eene bepaalde landstreek een overwegenden invloed 
hebben, en daarna de voorwaarden bestudeeren, waaronder die 
soorten zich het best ontwikkelen. Daardoor wordt de mogelijkheid 
gegeven om kunstmatig die voorwaarden, welke voor de fermentatie 
het voordeeligst zijn, te verwezenlijken, en gelijk in andere takken 
van industrie, ook hier de gisting in eene vaste baan te leiden, en 
het toeval uit te sluiten. 
In landen, waar de tabak reeds van nature goede eigenschappen 
heeft, moeten geen vreemde bacteriën worden ingevoerd, maar moeten 
de eigen rassen zorgvuldig opgespoord en aangekweekt worden, 
Op Cuba is eene werkwijze in zwang, die zeer in het ruwe, aan 
eene behandeling met reincultures van eigen bacterie-soorten of 
(5) Wij zouden dan iets dergelijks hebben, als b. v. in eene suikerhoudende 
vloeistof, die aan zich zelve wordt overgelaten, geschiedt. De suiker wordt hier 
door eene soort microben, de gistzwammen, in alcohol en koolzuur omgezet. Daarna 
wordt de aleohol door eene tweede soort, de azijnzuur-bacteriën, tot azijnzuur ge- 
oxydeerd. Op de sterk zure vloeistof treedt nu eene derde soort op, en wel schimmels, 
die het azijnzuur in koolzuur en water omzetten. Eindelijk is nu het terrein vrij 
voor rottingsbacteriën, die door de aanwezigheid van aleohel en zuur niet eerder 
tot ontwikkeling konden komen. Hier geschiedt evenwel het geheele proces bij 
dezelfde temperatuur. 
