— 475 — 
ver vooruit; niettemin zijn in vele gevallen de ervaringen in 
de horticultuur opgedaan niet bij de agricultuur van toepas- 
sing. Het zoude mij te ver voeren de redenen er voor — 
die van zeer uiteenloopenden aard zijn — te behandelen. 
Doch de agricultuur zelve heeft reeds op het gebied in 
quaestie hare ervaring, zij het ook niet in noordelijke gewesten 
omdat aldaar de klimatologische omstandigheden medebrengen, 
dat men voorwaar de cultuurgewassen niet tegen te veel of 
te intensief licht behoeft te beschutten. 
In Zuid-Europa b. v. is het echter reeds anders. In het 
zuiden van Oostenrijk en zeer algemeen in Italië treft men 
gemengde culturen aan, in dien zin, dat veldvruchten tusschen 
moerbeziënboomen en in wingerden worden aangeplant. Men 
heeft de verklaring dier plantwijze daarin gezocht, dat eene 
gedeeltelijke beschaduwing, in die zuidelijke landen, een beter 
groeien en gedijen der planten bewerkt. Positief uitgemaakt 
is de juistheid dezer verklaring wel is waar nog niet; er 
spreekt echter bijzonder veel voor. „De praktische ervaring 
ĳlt in vele gevallen — zoo zegt Fr. Haberlandt te recht — 
de wetenschappelijke constateering der feiten vooruit, en daarin 
is vermoedelijk ook de oorzaak van het opvallend verschil 
in cultuurmethoden te zoeken wanneer bij ons — in Oostenrijk — 
en in noordelijke streken slechts alleenstaande culturen, in 
zuidelijke landen daarentegen gemengde of gecombineerde cul- 
tuur van kruidachtige en houtachtige gewassen voorkomen’ 1)! 
Dat er volgens de ervaring der tropische agricultuur, ge- 
wassen zijn, die aan eene tempering van het volle licht de 
voorkeur geven, willen zij op den duur het meeste product 
leveren, behoeft te dezer plaatse niet meer te worden betoogd. 
Hoeveel waarde nu ook én de beredeneerde waarneming van 
hetgeen de natuur ons toont én de lessen der ervaring hebben, 
men stelt niettemin veel prijs op de „wetenschappelijke con- 
stateering der feiten’, waarvan Fr. Haberlandt spreekt, omdat 
men daardoor elken eventueelen twijfel kan wegnemen, maar 
1) F. HagBerLANDT, Der allgemeine landwirthsch. Pflanzenbau. Wien 
1879, p. 299. 
