— 481 — 
Bovendien leeren deze proeven ons, dat eene totale verza- 
diging van den bodem met water voor de plant in quaestie 
zeer nadeelig is, hetgeen voor andere planten bij WorLxy’s 
experimenten dikwerf nog duidelijker bleek. 
Het nadeel door eene verzadiging van den grond met water 
aan planten toegebracht, ligt niet aan den onmiddellijken 
invloed der te groote hoeveelheid water als zoodanig. 
Dit leeren ons b.v. de padiplanten, wier wortels zich ge- 
ruimen tijd in een met water verzadigden sawah-bodem 
bevinden, en beter nog de zoogenoemde „water-culturen”’, 
waarbij men de meest verschillende landplanten, met de 
wortels voortdurend in water kan voortkweeken totdat zij 
bloeien en vruchtdragen. 
Het ongunstig effect eener verzadiging van den bodem met 
water, is voor een belangrijk deel daaraan te wijten, dat in 
zoodanigen grond voor de plant nuttige omzettingen niet kunnen 
plaats grijpen, of ook voor de wortels nadeelige en zelfs gif- 
tige stoffen kunnen ontstaan. Dat dit echter niet de eenige en 
zelfs niet de eerst in aanmerking komende oorzaak is, leert ons 
een gewas, dat men met zeer weinig goeden wil tot de tro- 
pische cultuurgewassen kan rekenen; ik bedoel de sago. De 
sago-boomen groeien in den regel het best in een volledig met 
water verzadigden bodem; zij staan zelfs uitstekend, zooals men 
weet, wanneer de grond, waarop zij voorkomen, met water be- 
dekt is. Beziet men nu in zulke gevallen de planten nauw- 
keurig, dan ontwaart men terstond, dat een aantal kleine wortels 
vertikaal uit den bodem in de lucht groeien. Deze wortels 
zijn niet anders dan ademhalingsorganen. Bij een goed nagaan 
der zaak blijkt het dan ook, zooals niet alleen de sago-palmen 
maar ook verscheidene andere tropische moerasplanten indi- 
rect leeren, dat het nadeel door eene verzadiging van den 
bodem met water aan het wortelstelsel toegebracht, in de voor- 
naamste plaats ligt aan het ontbreken van de voor levens- 
uitingen der wortels onmisbare lucht. Wordt deze lucht door 
naar boven groeiende wortels toch aan het wortelstelsel toec- 
gevoerd, dan kunnen gewassen als sago-boomen, wanneer zij 
