— 534 — 
stammetje niet door normaal weefgel bedekt maar door een dun 
laagje wond weefsel. 
Nu wordt deze bibit uitgeplant en uit den aard der zaak meest- 
al op een terrein dat weinig water doorlaat, op een klei- of leem- 
achtigen bodem. De dunne laag welke de barsten nog beschutte, 
is dan dikwerf niet bestand tegen de aanvallen van verscheidene 
organismen en weldra vinden de bacteries der slijmziekte toegang. 
Het verdient dus vooral aanbeveling, wanneer men op laag gelegen 
terrein of kleibodem moet planten, goed op te letten dat de bibit 
geheel normaal zij en geen gespleten stengelvoet hebbe. 
Wij zijn dus nu gekomen tot het optreden der slijmziekte bij 
een later stadium der tabak, wanneer de eerste aanhoogingen zijn 
geschiedt. Ook dan weder uit zich de ziekte aan de bovenaardsche 
deelen door verschijnselen van waterarmoede. Herst gaat het blad 
slap hangen, weldra treden er bruin opdrogende vlekken bij het 
blad op welke zich meer en meer tusschen de zijnerven uitbrei- 
den tot ten slotte de plant sterft. 
Trekt men een plant welke de verschijnselen der ziekte vertoont 
voorzichtig uit, dan vindt men bij enkele exemplaren dat het wor- 
telstelsel nog schijnbaar gezond is, evenals de bovenaardsche deelen, 
slechts het gedeelte van den stam, dat bij het aanhoogen met aarde 
werd bedekt, is zwart geworden. Beziet men dit nauwkeuriger dan 
vindt men op de plaats waar vroeger een blad was aangeheeht, 
eene kleine opening. Volgt men dit kanaal verder naar binnen 
dan komt men aan een holte in het merg, waarvan de wanden reeds 
zwart zijn geworden. Is de ziekte reeds verder voortgeschreden 
dan is deze oorspronkelijke holte moeielijk weder te vinden, daar 
dan hare wanden en het merg in de nabuurschap reeds tot slijm 
vergingen. Soms kan zich dit tot slijm vergane merg over ge- 
ruimen afstand voortzetten, zonder dat op dezelfde hoogte uit- 
wendig aan den stam iets valt op te merken. Ook naar beneden 
is het merg van den wortel meestal gedesorganiseerd. 
De kleine opening en daarmede samenhangende holte in het merg 
werden veroorzaakt door het insect dat de gal, die men gewoonlijk 
„dikbuik’” noemt, bij de tabak doet ontstaan. Het insect heeft in- 
middels reeds zijn tijdelijke woning verlaten en daartoe een openiug 
in den stengel geboord. 
(1) Velgens mededeeling van Dr, Koniagsberger zoude een mot behoorende 
tot de familie der Tineïden op Java dezelfde gallen bij Java-tabak doen ontstaan. 
