— 544 — 
van het normale drogingsproces een abnormaal snel zwart worden 
kunnen constateeren. 
Beziet men deze stengels nauwkeuriger, dan blijkt het inwendige 
geheel vergaan: te zijn, het merg is òf geheel afwezig òf van dezelfde 
slijmige consistentie welke wij reeds vroeger beschreven. Hier- 
bij zijn de organismen der sliĳjmziekte in het spel geweest en 
hebben tijdens de plant ter droging was opgehangen hun arbeids- 
veld steeds meer en meer uitgebreid. Wanneer zij zich slechts tot 
den stengel beperkten en deze alleen zwart werd, zoude de ziekte 
nog niet zoo te duchten zijn, maar ook de bladstelen worden aan- 
getast. Op deze wijze optredend geeft de slijmziekte aanleiding 
tot z. g. rotte koppen, een gevreesd verschijnsel bij te fermenteeren 
tabak. 
Het verdient dus alleszins overweging dit zooveel mogelijk te 
voorkomen; daarom, bemerkt men op het veld, dat bij tabak, welke 
gesneden moet worden, de ziekte voorkomt, dan zal men wèldoen 
niet de plant in haar geheel te oogsten maar het blad af te plukken ; 
men heeft dan de kans dat dit nog niet is aangetast. 
Eveneens verdient het aanbeveling in de droogschuren bij tabak 
waarbij men de stengels abnormaal snel ziet zwart worden, hiervan 
het blad af te nemen en zooveel mogelijk afzonderlijk te houden. 
Het optreden der slijmziekte is dus, zooals uit voorgaande blad- 
zijden blĳkt, gebonden aan een verwonding welke de weefsels 
blootstelt aan infectie. 
Is deze eenmaal geschiedt, dan verloopt de ziekte verder onder 
enkele typische kenmerken, welke bij jonge tabak nog minder goed 
waarneembaar, bij oudere tabak zich uit in het slijmig worden 
van het merg en het optreden der vlekken op de bladoortjes. 
Nu wij dus een algemeen overzicht hebben gegeven van de wijze 
van optreden, kunnen wij meer en détail nagaan wat geschiedt, 
wanneer de bacterie der slijmziekte binnendringt in de plant en 
welke veranderingen zij in de weefsels teweegbrengt. 
Eerst echter mogen wij nauwkeuriger kennis maken met de bron 
van alle kwaad, de bacterie der slijmziekte zelve. 
Zij heeft een coccen-vorm en is dus rond van gedaante, terwijl de 
grootte ongeveer 0,008 m.M. bedraagt. 
Wanneer men een slijmzieken stam doorsnijdt ziet men op de 
