— 56 — 



dat men weg laat loopen. De santen kanil wordt dan ingedampt 

 en tijdens dat proces scheidt zich de olie af; het water laat men 

 wegvloeien. De verkregen olie wordt verder gefiltreerd door een 

 goeniezak. 



h. Voor de bereiding van minjak tobat, gaat men uit van het uit- 

 gekneede geraspte vruchtvleesch, waaruit de minjak klentik is ge- 

 maakt. Men laat deze residu 4 a 5 maanden gisten en daarna in de zon 

 drogen, waarna de grove stukken worden fijngestampt. Middels persing 

 verkrijgt men alsdan de minderwaardige minjak tobat. 



c. Minjak gomblong is het product, dat verkregen wordt uit niet 

 geheel rijpe klappers. Men laat het vruchtvleesch daarvan 2 y 24 

 uur in water weeken en het, alvorens tot raspen over te gaan, 

 een nacht overstaan in met pisangbladeren bekleede manden. Na 

 rasping laat men de massa nog een nacht staan, droogt haar en 

 gaat vervolgens over tot persen. 



Volgens den regent van Karangajar, wordt nu eerste soort olie 

 verkregen, door vermenging van gelijke deelen minjak klentik en 

 minjak gomblong, terwijl tweede soort olie bestaat uit 5 deelen 

 minjak gomblong en één deel minjak tobat. De verkoopprijzen 

 kunnen dus bezwaarlijk gegevens opleveren omtrent de waarde van 

 het product. Overigens zouden die cijfers toch ook maar van be- 

 trekkelijke waarde zijn, daar men fabriekmatig de inlandsche be- 

 reidingswijze niet zou kunnen volgen. In de door mij geraad- 

 pleegde literatuur vond ik tenrainste steeds vermeld, dat de olie 

 voor export wordt bereid uit copra. 



Wij staan dus voor eene voor Indië ongeveer nieuwe industrie en 

 de weinige beschikl)are gegevens kunnen ons niet het verlangde 

 antwoord geven op onze vragen, omtrent kosten en opbrengst bij berei- 

 ding, zooals die in het groot, fabriekmatig zou moeten geschieden Aan 

 de andere zijde is evenmin op voldoende wijze te beantwoorden 

 de vraag, omtrent de waarde van het product, zoo als dat eenmaal 

 zou komen op de Europeescho markt, daar evenmin bekend is, in 

 hoeverre de olie tijdens het transport in qualiteit zal achter- 

 uit gaan. 



Een hoogst speculatieve becijfering meen ik dus liever te moeten 

 vermijden en te trachten, de voor- en nadeelen van copra-export en 

 oliebereiding met elkaar te vergelijken. 



Het is hier de plaats te vermelden, dat ik niet heb nagelaten 

 te trachten het vraagstuk van de meest practische zijde op te 



