— 121 — 



Met het oog hierop vermeldde ik het watergehalte van copra 

 uit den handel, waarbij men in het gunstigste geval kan komen 

 tot een percentage van ongeveer 9 pCt. Zooals gebleken is, is dit 

 percentage voor de hoedanigheid der copra nadeelig, temeer daar 

 de door the Bureau of Science gedane proefnemingen de gevolg- 

 trekking schijnen te wettigen, dat de snelheid waarmede de ont- 

 leding der vetten plaats heeft, gelijken tred houdt met het oor- 

 spronkelijk gehalte aan vrije vetzuren. 



Op grond hiervan moet, hoewel het zindelijk drogen in de zon 

 in ieder geval te verkiezen is boven het kunstmatig drogen in rook, 

 ook eerstgenoemde methode worden afgekeurd, als zijnde niet de 

 beste. Volgens H. S. Walker verkrijgt men het beste product door 

 het vruchtvleesch snel te drogen, (waarbij echter te waken tegen 

 verbranding) tot het watergehalte 5 pCt. bedraagt. Verder drogen 

 wordt onnoodig geacht, omdat in het tropische klimaat bij vochtig 

 weer copra, beneden ilien graad van droogheid bereid, toch water 

 uit den dampkring opneemt. 



Dat het watergehalte van onze copra dikwijls veel grooter is dan 

 wenschelijk, heb ik herhaaldelijk gelegenheid gehad op te merken. 

 In een scheepsruim „zweet" copra steeds, ook bij goede ventilatie. 

 Mij is een geval bekend, dat 'dit in zoo groote mate plaats had, 

 dnt het gecondenseerde water de onderliggende copra beschadigd 

 had en ook dat copra, na een reis van eenige weken, een modde- 

 rige waardelooze massa werd, die vernietigd moest worden. In 

 het jaarverslag over 190i van de Handelsvereeniging te Menado, 

 lees ik, dat bij levering van copra in Europa, een gewichtsverlies 

 van 20 pCt. en meer voorkomt. Ook broeien van copra komt 

 voor en de daarmede gepaard gaande temperatuursverhooging moet 

 de verdere ontleding dus nog in de hand werken. 



Het komt mij na het bovenstaande voor, dat nadere toelichting 

 van mijne meening, dat het belang van de klapperteelt der bevol- 

 king mede brengt, om te trachten de thans gevolgde bereidingswijze 

 van copra te vervangen door eene betere, overbodig is. Speciaal geldt 

 dit voor de Buitenbezittingen, die 3/4 leveren van den totalen uitvoer, 

 en van waar bijna uitsluitend in rook gedroogde copra wordt ver- 

 scheept. 



Men acht het verder hoogst waarschijnlijk, dat de inlander in den 

 regel voor zijne klappers, hetzij in natura of in den vorm van 

 copra, te weinig ontvangt in verhouding tot den marktprijs, en dat 



