— 123 - 



de vracht omlaag ging, moest worden gelegd op den inkoopprijs der 

 copra. De winst van den exporteur in die streken, die dus direct 

 of uit de tweede hand van de bevolking koopt, is inderdaad minimaal. 



Tegenover dezen toestand van gezonde concurrentie zijn zeker 

 tal van voorbeelden te stellen, dat de producent door den opkooper 

 benadeeld wordt. Het is toch een bekend feit, dat op vele afgelegen 

 eilanden, vooral in het Z. O. van den archipel, een gering aantal 

 opkoopers bij onderlinge afspraak de prijzen kan regelen. Tegen 

 dergelijke practijken zouden maatregelen gewenscht zijn en 

 zijn ook pogingen in het werk gesteld, om daartegen op te treden. 

 Hoewel de toestand daar lang niet ongunstig was, is bijv. eenigen 

 tijd geleden in de ass. residentie Midden-Celebes een coöperatieve 

 handelsvereeniging opgericht. Men meende zijn doel te kunnen be- 

 reiken door alle producten in eenige handelscontra bij opbod te 

 doen verkoopen, doch na een kortstondig bestaan werd de vennoot- 

 schap ontbonden, zonder aan de verwachtingen te hebben beant- 

 woord. 



In het algemeen geloof ik dan ook niet, dat het billijk is om den 

 tusschenhandel te beschouwen als een parasiet. Het is hier niet 

 de plaats om het nut van den tusschenhandel in het licht te stellen; 

 misbruiken komen voor, doch men mag m. i vertrouwen, dat de 

 voortschrijdende ontwikkeling van het verkeer, daaraan zeer spoedig 

 een einde zal maken. Als voorbeeld haal ik aan de ontwikkeling 

 van den handel van Noord-Nieuw Guinea, waar een vijftiental jaren 

 geleden de handel was gemonopoliseerd door één firma te Ternate. 

 Tengevolge van het openen van een geregelde stoom vaartlijn zag 

 zich die firma in haar bestaan ernstig bedreigd, door een heirleger 

 van kleine handelaren, met het gevolg dat de handelstoestanden 

 met ongedachte snelheid verbeterden. 



Het is mogelijk, dat Java in dien ontwikkelingsgang langzamer 

 deel neemt dan wel gewenscht zou zijn. Het passenstelsel, dat mis- 

 schien op andere gronden is te verdedigen, belemmert den Chinee- 

 schen koopman in zyne bewegingen en houdt de concurrentie tegen. 



Omtrent de vraag: in hoeverre de opkooper op Java een te groot 

 deel van de winst voor zich houdt ? Zou een enquête licht moeten 

 verschaffen. Wat copra aangaat schrijft de regent van Karangan- 

 jar, dat de coprabereider per picol f 0.25 a f 0.40 verdient, 

 benevens / 0.075 a f 0.15 aan de basten, die als brandstof worden 

 gebruikt. De winst van den opkooper wordt opgegeven te bedragen 



