— 130 — 



te Koetoardjo denkt over uitbreiding en is bij de Moluksche Handels- 

 vennootschap het plan in overweging, om een vezelfabriek op te 

 richten te Talisse. 



Yolledigheidshalve vermeld ik ook nog do fabrikage van arak 

 uit het sap, dat uit den afgesneden bloemsteel van den klapperboom 

 vloeit. N. b. m. ligt het niet op den weg der Regeering, om deze 

 industrie in te voeren of aan te moedigen. Het zou bovendien nog 

 zeer de vraag zijn, of het product van den klapper hier goedkooper 

 kan worden verkregen dan dat uit melasse en rijst (ketan), grond- 

 stoffen die hier goedkoop en overvloedig verkrijgbaar zijn. 



Ook de bereiding van z g. dissicated coconut meen ik stilzwijgend 

 te mogen voorbij gaan. 



Daarentegen zij het mij geoorloofd er speciaal de aandacht op 

 te vestigen, dat na een onderzoek naar de vijanden van den klap- 

 perboom, Ch. Banks van het meer genoemde Bureau of Science te 

 Manila, van oordeel is dat de afgestorven boomen zooveel mogelijk 

 moeten worden verwijderd, om de verspreiding van schadelijke in- 

 secten tegen te gaan. Dr. J. C. Konixgsberger gaf reeds in 1900 

 in een artikel in Teysmannia te kennen, dat het noodig is om af- 

 gestorven boomen te verwijderen, daar zij kweekplaatsen zijn van 

 ongedierte. Ook de in den grond blijvende stronken moeten zooveel 

 mogelijk worden vernietigd en wijst schrijver er op, dat in Penang 

 de bezitters van klapperaanplantingen door wettelijke bepalingen 

 verplicht zijn, die doode boomen en stronken op te ruimen. Wellicht 

 zou ook in Ked. Indië het bedreigen van straf tegen nalatigheid 

 in het rooien van genoemde schadelijke overblijfselen nuttig, effect 

 hebben. 



