— 223 — 



V;in Java-koffie zijn nog eenige andere ondervormen in 

 ■cultuur, waarvan wel is waar het ontstaan uit de typische 

 soort niet waargenomen is en evenmin als hierboven 

 afgeleid kan worden ; maar op grond van wat wij over 

 het ontstaan van variëteiten weten, moeten wij aannemen, 

 ■dat ook al die andere vormen door sprongvariatie uit de 

 soort ontstaan zijn. 



Zoo kan ik U noemen de Mokka-koffle, een kleinbladigen 

 vorm met ronde besjes, die verder ook in haar groeiwijze 

 van Javakoffie verschilt, nl. door dichtopeenstaande, dunne 

 takken met korte internodiën gekenmerkt is. In tegen- 

 stelling met de variëteiten, die ik ü straks zal noemen, 

 -en die telkens slechts in één eigenschap van de typische 

 soort verschillen, onderscheidt deze vorm zich in meerdere 

 eigenschappen van haar, zoodat hij waarschijnlijk de waarde 

 van een ondersoort bezit. Bij de bespreking der bastaard- 

 variabiliteit kom ik nog even daarop terug. 



Een tegenstelling met het straks beschreven monosper- 

 ma-type vormt de zg. veelzadige Menado-koffie. Bij haar 

 zijn de bladeren normaal, de bessen echter omsluiten niet 

 slechts twee of één, maar meerdere boonen ; ik heb er tot 

 14 toe in één bes gevonden. De meeste mislukken en 

 bestaan slechts uit een voos hoornschilletje. Met deze 

 afwijking in de kenmerken der vrucht gaat gepaard, dat 

 de boom een eenigszins andere groeiwijze vertoont: de 

 takken zijn niet twee aan twee ingeplant, maar in de 

 knoopen komen er dikwijls drie, soms zelfs meer samen, 

 terwijl aan denzelfden boom ook normale takken voorkomen. 

 Ook de bloemen zijn afwijkend gebouwd. 



Verder kan ik U nog een reeks van variëteiten opnoe- 

 men, bij welke de afwijking een kenmerk van het blad 

 •betreft. Het is opmerkelijk, dat al die vormen door slechts 

 één kenmerk van de soort verschillen en dat wij eenzelfde 

 variëteitskenmerk telkens bij verscheidenheden van Euro- 

 peesche landbouw- en vooral tuingewassen terugvinden. 



Een eerste voorbeeld levert de „Woengoe" of „Kedoe"- 



