— 226 — 



keurig onderzoek nog heel wat andere typen in de beblade- 

 ring der boomen kan onderscheiden, toonden de reeksen van 

 gedroogde bladeren, door den Heer Oottolander op zijn land 

 Pantjoer verzameld en te Bondowoso ten toon gesteld, 

 voldoende aan; daarbij valt het ons op, dat, terwijl de 

 blad vorm voor eenzelfden boom vrijwel constant is, die 

 bij vergelijking van meerdere boomen sterke verschillen 

 vertoont. Van de laatstgenoemde vormen is de erfelijk- 

 heid nog niet door zaaiproeven bewezen ; voor de eerst- 

 genoemde variëteiten leveren de aanplantingen, die men 

 vroeger uit zaad ervan aangelegd heeft en de zaaiproeven 

 ermede in den Proeftuin te Bangilan een voldoend bewijs. 



Ook afwijkingen in groeiwijze komen bij koffie voor. De 

 bekendste is wel de erecta-variëteit, gekenmerkt door tak- 

 ken, die niet horizontaal, maar schuin naar boven groeien. 

 Zij is geheel analoog met de steiltakkige verscheiden- 

 heden van eiken, dennen en andere coniferen, die in de 

 boomkweekerijen in Europa geteeld worden. Wellicht 

 komt van koffie ook een variëteit met hangende takken 

 voor — die dus met de z.g. treurvariëteiten der Europee- 

 sche tuinen zou overeenkomen; ik hoorde van eea planter, 

 dat hij zulk een vorm op zijn land bezat, en werd zelf op 

 een land in het Zuidergebergte op een dergelijk type op- 

 merkzaam gemaakt; de boom bestond uit over den grond 

 kruipende takken. Zaden ervan zijn in den proeftuin te 

 Bangilan uitgelegd, zoodat weldra zal blijken of het ken- 

 merk erfelijk is. 



Ten slotte kan ik dan nog een vorm met afwijkende 

 vruchten vermelden. Op Java is deze meen ik, nog niet 

 aangetroffen; uit eenige zaden, die ik uit Trinidad ontving, 

 is te Bangilan een plantje gekweekt, dat echter nog te 

 jong is om het kenmerk te beoordeelen. Ik bedoel de 

 Botucatu- of Amarillovariëteit uit Brazilië, wier rijpe vruch- 

 ten in plaats van rood, wasgeel gekleurd zijn. Deze staat 

 dus weer tot de gewone Javakoffie als de witvruchtige ver- 

 scheidenheid der aalbes tot de gewone roodvruchtige soort. 



