- 279 — 



Bij de verschillende koffiesoorten schijnen sterke ver- 

 schillen in de wijze van bestuiving voor te komen. Cofifea 

 bengalensis, een waarschijnlijk ook op Java in het wild voor- 

 komende koffiesoort, is nog meer dan Liberiakoffle op 

 zelfbestuiving ingericht. Een soort, bij welke het in veel 

 mindere mate het geval schijnt te zijn, is de CofFea ste- 

 nophylla. Deze soort is in hooge mate vatbaar voor kruis- 

 bestuiving; in een jaar, toen juist nog al veel zaden van 

 de stenophylla-boomen in den Cultuurtuin te Tjikeumeuh 

 verstrekt werden, bleek bij uitzaaiing, dat een groot ge- 

 deelte gebastaardeerd was, waarschijnlijk met de in de 

 nabijheid staande Abeocuta-koffie, of anders met Liberia- 

 koffle. Ook uit andere tropische landstreken zijn hybriden 

 van Cofïea stenophylla bekend. 



Over de bestuiving van robusta-koffle bezitten wij nog 

 geen betrouwbare gegevens. Men heeft meenen waar te 

 nemen — naar ik van planters hoorde — dat alleenstaande 

 boomen in het oog loopend minder vrucht dragen dan 

 in groepen bijeengeplante. In de twee gevallen van alleen- 

 staande robustaplanten, die ik te zien kreeg, was de 

 vruchtdracht ervan inderdaad zeer gering, terwijl de uit- 

 wendige omstandigheden moeilijk daarvoor aansprakelijk 

 konden worden gesteld : een rij robusta's van dezelfde her- 

 komst (importatie uit Brussel) en ouderdom en in dezelfde 

 streek geplant gaf een flinke opbrengst. Ook heeft waar- 

 schijnlijk bij robusta reeds kruising plaats gevonden: op 

 de tentoonstelling te Bondowoso waren door den Heer 

 SoHRiECKE een paar plantjes ter 'bezichtiging gesteld, die 

 er naar uitzagen, alsof de nabij hun moeders staande Java- 

 koffie niet vreemd was geweest aan hun ontstaan Bij de 

 thans hier en daar toegepaste werkwijze om robusta in 

 rijen tusschen de oude Java- of Liberiabooraen in te plan- 

 ten, of oude aanplant ermede in te boeten, bestaat er veel 

 kans, dat men nu en dan op de bedden, met het zaad van 

 deze robusta's aangelegd, hybriden zal vinden. 



Voor wij van de bestuiving afstappen moet nog met een 



