— 280 — 



•enkel woord de opmerkzaamheid worden gevestigd op den 

 bloeitijd. Wij zagen reeds, dat deze bij Liberiakoffie slechts 

 zeer kort duurt Bij andere soorten blijven de bloemen 

 veel langer open ; aan stenophyllaboomen bv. kan men des 

 middags nog geopende bloemen vinden. Het is duidelijk, 

 ■dat hoe langer op den dag de bloemen geopend blijven, 

 hoe meer kans er is, dat kruisbestuiving plaats vindt, te 

 meer daar van af 7 uur 's morgens de werkzaamheid van 

 honigverzamelende insecten zichtbaar toeneemt. 



Dat kruisbestuiving met een andere soort de oorzaak is 

 van bastaardecriijg zal tegenwoordig niemand meer betwij- 

 felen ; in den laatsten tijd wordt door enkele onderzoekers- 

 ook de mogelijkheid van een bastaardeeren door enten aan- 

 genomen. Deze meening is reeds uit de botanische littera- 

 tuur in de zich meer tot de practici richtende tijdschriften 

 doorgedrongen en ik meen daarom goed te doen met een 

 oogenblik erbij stil te staan. Volgens die opvatting zou 

 het dus mogelijk zijn, dat, wanneer Javakoftie op Liberia- 

 onderstam geënt wordt, uit de plek, waar beide soorten 

 vergroeid zijn, hybride-takken ontspruiten. Die mogelijk 

 heid kan ik niet toegeven ; toen ik indertijd een zoo vol- 

 ledig mogelijk overzicht van de ervoor pleitende gevallen 

 bijeen bracht, bleek mij, dat zonder veel moeite die ge- 

 vallen op geheel andere oorzaken konden teruggevoerd 

 •worden. Dat de levensfunciies van den onderstam invloed 

 uitoefenen op die van de ent, geef ik dadelijk toe. Het 

 ■entproces zelf kan karakteristieke gevolgen hebben ; het 

 is een algemeene ervaring, dat bij de Europeesche vrucht- 

 boomen het enttn gunstig op de vruchtdracht werkt. 

 Ook de onderstam kan een bepaalden invloed uitoefenen : 

 zoo enten de kweekers in Europa wel eens teere plan- 

 tensoorten op andere, die beter tegen den winter bestand 

 zijn en krijgen op die wijze beter „winterharde" struiken. 

 Of, wat bij wijndruiven het geval schijnt te zijn, wanneer 

 men een ent van een variëteit, die pas laat haar bladeren 

 ontplooit, plaatst op een vroeg in het voorjaar uitloopende 



