— 490 — 



beris maken de meeldraden bij de zachtste aanraking een 

 plotselinge beweging, waardoor het stuifmeel uit de helm- 

 knopjes geschud wordt over het insekt, dat de honing in 

 de bloem zoekt. De heele inrichting dient natuurlijk om 

 het stuifmeel door de insekten van de eene bloem op de 

 andere te laten overbrengen. Met hetzelfde doel zijn de 

 meeldraden gevoelig bij verscheidene soorten van Knoop- 

 kruid {Centau7'ea^\ bij AbiiUlcn en nog bij vele andere 

 planten. De stempels zijn gevoelig bij de in de Indische 

 tuinen vrij veel gekweekte Torenia en andere van dezelfde 

 familie (b.v. Mimulus luteiis) en ook bij eenige Orchideeën 

 {Catasetum en Mormodes) en nog bij enkele andere. 



Bij al deze planten is de gevoeligheid zoo groot, dat het 

 bijna niet aan te nemen is, dat er geen bijzondere organen 

 voor de „perception" der prikkeling zouden aanwezig zijn. 

 Inderdaad is het ook gelukt zulke te vinden, en hier treffen 

 wij organen, welke speciaal daarvoor ingericht zijn, en 

 wier anatomische struktuur volkomen voor het doel passen, 

 zoodat wij met volle recht deze organen als zintuigen 

 beschouwen kunnen. 



Het zou te ver voeren al deze organen systematisch te 

 behandelen. Laat het genoeg zijn eenige algemeene prin- 

 cipes, door enkele voorbeelden geïllustreerd, te bespreken. 

 Daar de plantendeelen, welke in 't bezit van gevoelsorganen 

 zijn, als boven al vermeld, van het meest verschillende 

 karakter zijn, kan het geen verwondering baren, dat de 

 gevoelsorganen zelf ook heel wat types aanwijzen. Dat 

 er vele types bestaan, is ook een natuurlijk gevolg daar- 

 van, dat de aanrakingen, welke de planten van buiten 

 prikkelen, van hoogst verschillenden aard kunnen zijn. 

 Bij een rank b.v. is het voor de plant 't voordeeligste, als een 

 groot gedeelte van dit orgaan gevoelig is. Bij andere gevoe- 

 lige organen b.v., bij het blad van de vliegenvanger, is er 

 een bepaalde plek, waar het blad gevoelig moet zijn, om de 

 kleine beesten, die deze plek aanraken, te kunnen pakken. 

 Maar alle verschillende gevoelsorganen hebben dit ge- 



