— 491 — 



meenschappelijke karakter, dat de druk, van buiten veroor- 

 zaakt, niet gelijkmatig op de cellen van de oppervlakte vler- 

 ken mag, maar geconcentreerd moet worden op het ge- 

 voelige protoplasma. Bij de meer gecompliceerde gevoels- 

 organen wordt de druk zelfs versterkt door werking van 

 hefboomen of andere samengestelde werktuigen. 



Deze druk moet x>^otseling op het protoplasma werken, 

 zoodat dit zelf x>^otseling gedeformeerd kan worden. De 

 groote Duitsche plantenphysioloogPFEFFER heeft aangetoond, 

 dat een gelijkmatige druk met een langzame vermeerdering 

 van de kracht, waarmede gedrukt wordt, geen „Reizbe- 

 wegung" tot stand brengt. Men zal daarom altijd bij de 

 gevoelsorganen kunnen waarnemen, dat ze erop ingericht 

 zijn, een plotselingen en gelocaliseerden stoot of druk op 

 het protoplasma te kunnen uitoefenen. 



Het is inderdaad moeilijk de beste voorbeelden uit te 

 kiezen, daar alle verschillende types van gevoelsorganen 

 bijna even interessant zijn. Wij moeten uit de vele echter 

 toch enkele kiezen, en zullen beginnen met de gevoelsor- 

 ganen bij de klimranken van de komkommer en andere 

 soorten van dezelfde familie, 



Hoe kan een rank een steunsel vinden, als dit zich aan 

 de andere zijde van de plant bevindt? Iedereen zal ge- 

 makkelijk zelf deze vraag kunnen beantwoorden, indien 

 hij met een weinig geduld een of andere klimplant met 

 ranken wil gadeslaan. Als een bijzonder goed voorbeeld 

 kan de boven vermelde Momordica dienen, die hier in 

 Indië overal op de dijken voorkomt. Als men den stand 

 van een rank goed heeft opgenomen, zal men, wanneer 

 men na een kwartier of een half uur dezelfde rank weer 

 bekijkt, kunnen opmerken, dat de rank een heel andere 

 houding heeft aangenomen. De ranken bewegen zich 

 voortdurend in kringen. Daardoor wordt de omgeving 

 van de plant door elke rank doorzocht zoover, als deze 

 reiken kunnen. Daar nu alle ranken dezelfde zoekende 

 beweging uitvoeren, evenals zoovele voelhoorns, is het 



Teysm. XVIII. 32 



