— 555 — 



de planten in verschillende streken niet met zulke constante 

 kenmerken te doen ; zij behooren dan alle tot dezelfde varië- 

 teit of tot hetzelfde mengsel van variëteiten en het is dus 

 uitsluitend het klimaat, dat de verschillen veroorzaakt. 

 Dit schijnt mij toe het geval te zijn met Coffea arabica; 

 hoewel ik noch op Menado noch op Sumatra gelegen kof- 

 fieonderneraingen uit eigen aanschouwing ken, geloof ik 

 op grond van wat ik hier op Java gezien heb van uit over- 

 walsch zaad verkregen planten te moeten aannemen, dat er 

 tusschen Java-, Sumatra- en Menado-koffie niet een verschil 

 bestaat als tusschen variëteiten. Is deze meening juist, dan 

 hebben wij dus bij het overwegen van de wenschelijkheid 

 om uit andere streken zaadkoffie te bestellen alleen 

 rekening te houden met den invloed van de uitwendige 

 omstandigheden, waarin de moederboom zich bevindt, op 

 de kenmerken der kinderen. 



Die invloed is uitvoerig onderzocht bij zaden, die voor het 

 aanleggen van bosschen gebruikt worden. In verschillende 

 landen, o.a. ook in Nederland, worden telkenjare denne- 

 bosschen aangelegd van zaad, dat uit Noordelijke streken, b.v. 

 Riga, afkomstig is. Door nauwkeurige, vergelijkende proeven, 

 die over jaren loopen, heeft in Oostenrijk CieslarI), in 

 Zwitf^erland Engler, trachten uit te maken of deze methode 

 gunstige resultaten geeft. 



Reeds lang was het van naaldboomen bekend, dat zaden 

 van eenzelfde soort uit verschillende streken afkomstig, 

 planten gaven, die sterke verschillen in groei, in tijd van 

 uitloopen en dergelijke kenmerken vertoonden. Reeds in 

 1890 sprak Cieslar de stelling uit, dat men zich bij de 

 teeltkeus in de eerste plaats daarop moet toeleggen, dat 

 voor elke boomsoort en voor iedere streek het van de 

 juiste standplaats afkomstige zaad gebruikt wordt om zoo 

 boomen te verkrijgen, die door overerving gedurende vele 

 generaties voor de bepaalde standplaats in ieder opzicht 



1) Die Bedeutung Klimatisclier Vaiieieiten unserer Holzarten für 

 flen Waldbau, in Centralblatt f.d. ges. Forstwesen, Jg. XXXIII, 1907. 



