— 561 — 



zoodat ook hier de invloed van de standplaats der moeder- 

 boomen zich nog in de kenmerken der kinderen kenbaar 

 maakt. 



Neemt men de omgekeerde proef, dan blijken de planten 

 uit laaglandzaad niet tegen het hooggebergteklimaat be- 

 stand te zijn. Ook hier geldt dus de regel, dat zaad, af- 

 komstig uit de streek, waarvoor het gebruikt moet worden, 

 ■de voorkeur verdient. 



Uit deze onderzoekingen mag natuurlijk niet zonder meer 

 afgeleid worden, dat de regel ook voor onze tropische cul- 

 tures opgaat. Het optimum voor de ontwikkeling ligt bij 

 Java-koffie bv. niet in het laagland, maar in een gebied 

 van 3000 a 4000 voet boven zee; daar vinden wij de 

 grootste boonen, en, voorzoover ik tot nog toe heb kun- 

 nen nagaan, ook de soortelijk zwaarste boonen. Daarom 

 zou men al licht geneigd zijn, de zaden uit dat gebied bij 

 voorkeur voor het aanleggen van aanplantingcn te bezigen ; 

 uit het bovenstaande zagen wij, dat bij sparren zulk een 

 handelwijze niet voordeelig is. Ten slotte zij er ook nog 

 op gewezen, dat wij bij een plant als koffie ook een ge- 

 heel ander verband tusschen klimaat en physiologische 

 verschijnselen als bloei, bladafval e. d. aantreffen, dan bij 

 Europeesche boomsoorten, waar die verschijnselen, bv. het 

 uitloopen der bladeren, en het bloeien niet alleen van de 

 temperatuur, maar ook voor een groot deel van den tijd 

 van het jaar afhangen. Bv. om des winters aan se- 

 ringen bloemen te krijgen is het niet voldoende, de struiken 

 in een warme kas te plaatsen. 



Wat de invloed van klimaat op zulke physiologische 

 kenmerken bij een plant als koffie aangaat, mogen wij 

 verwachten, dat door de vergelijkende proeven met zaaisels 

 van eenzelfde afstamming, die op touw gezet zijn met 

 Liberiakoffie, daarover gegevens verkregen zullen worden. 



