— 664 - 



voor eigen gebruik, totaal 70.130 H. A.; zoodat de verhouding 

 van de totale hoeveelheid bouwland, tot die van den tuin- 

 grond bijna is als 12: 1. 



Wanneer men daarbij in aanmerking neemt, dat de 

 tuinbouw een intensief bedrijf is, dat van een kleine op- 

 pervlakte groote opbrengsten geeft, dan valt hierdoor de 

 beteekenis van het tuinbouwbedrijf in het oog. Wat de 

 uitgestrektheid van den grond betreft, die men als be- 

 staansmiddel kan beschouwen, valt gemiddeld 3 H. A. bouw- 

 grond en grasland op elk der personen in Nederland, die 

 zich aan den akkerbouw en de veeteelt wijden; terwijl 

 slechts 1.2 H. A. voldoende schijnen voor hen, die zich met 

 tuinbouw bezighouden. 



De tuinbouwstreken zijn ook het dichtst bevolkt, zoo 

 vindt men in het Westland gemiddeld 1870 bewoners 

 per 1000 H. A.; de in de onmiddellijke nabijheid gelegen 

 streken, die ook geheel in cultuur zijn, maar meer uit 

 graslanden bestaan, hebben gemiddeld 700 bewoners per 

 1000 H. A.; de Haarlemmermeer met zeer vruchtbaar bouw- 

 en grasland heeft 893 bewoners per 1000 H. A. 



Het voortgebrachte is slechts gedeeltelijk voor gebruik 

 binnenlands bestemd, een groot deel der tuinbouwpro- 

 ducten worden uitgevoerd; de gunstige ligging van ons 

 land voor den uitvoer, komt aan den tuinbouw ten goede. 

 Alles wordt dan ook in het werk gesteld, om het transport 

 zoo vlug en zoo billijk mogelijk te maken. Zoowel de 

 besturen van spoorwegen als de stoomvaart-reederijen zien 

 terecht in, dat zij daardoor den handel bevorderen, het- 

 geen hun zelf ten goede komt. 



Hier heeft de tuinbouw nog veel minder beteekenis maar 

 toch veel meer als menigeen zich voorstelt. Het spijt mij 

 dat ik niet over meer cijfers beschik om zulks aan te 

 toonen. Ik kan slechts eenige getallen produceeren het 

 vervoer van tuinbouwproducten betreffende per spoor van 

 Buitenzorg naar Batavia. 



