— 666 — 



zoodat het aantal der laatste, dat der eerste verre overtreft. 



Van de vruchten zijn het vooral de kleine maar bijzon- 

 der geurige en zoete nanas bogor, die bijna zonder uit- 

 zondering van het aan Buitenzorg grenzende land Tjomas, 

 aangevoerd worden. 



Bij een zorgvuldige cultuur, zouden die vruchten zeker 

 wat grooter en beter kunnen zijn, ook oogst men ze meestal 

 te onrijp, wat op de grootte maar meer nog op smaak en 

 geur een ongunstigen invloed uitoefent. Wel is waar 

 mogen de vruchten, die men wil verzenden, niet te rijp 

 zijn, zij zouden dan bij het transport eerder te lijden heb- 

 ben, maar men gaat op Tjomas hierin te ver. 



Voor de Europeesche markt zijn onze nanas bogor minder 

 geschikt, of men zou het publiek er aan moeten gewen- 

 nen. Men is daar van meening, dat de kleine vruchten 

 onrijp en minderwaardig zijn. Zelfs voor ananas in blik 

 wenscht men grootere vruchten. Nu zouden door goede 

 teelt de nanas bogor wel wat grooter kunnen worden, 

 maar vergeleken bij de meeste andere variëteiten zijn 

 ze toch altijd klein. Onder de nieuwe door de Vereeni- 

 ging Ooftteelt ingevoerde ananas-variëteiten zijn er ver- 

 scheidene, die zonder veel zorg, vruchten van 1 kg. en 

 meer leveren; terwijl nanas bogor zelden meer dan 1/2 kg. 

 weegt. Zij wint het echter in smaak en geur van de 

 meeste groote vruchten, ook is de smaak minder scherp. 



Gegevens van den uitvoer van andere plaatsen zijn mij 

 niet bekend, maar in vergelijking met hetgeen hier geëxpor- 

 teerd wordt zou zulks ook elders heel wat moeten beteeke- 

 nen. Wel is het aan verschillende kenners van Indische toe- 

 standen in de binnenlande, die daar goed hun oogen den kost 

 gaven en met de inlanders omgingen, bekend, van hoe groote 

 beteekenis de tuinbouw voor de inheemsche bevolking is. 

 Verreweg het grootste deel hunner dagelijksche behoeften, 

 behalve de rijst, wordt toch uit den tuinbouw verkregen. Nog 

 niet lang geleden, deelde mij iemand, die het kon weten mede, 

 dat in een streek bekend om de goede mangga's, in jaren 



