— 721 — 



„onvolledige gegevens ten dienste; wat erover bekend is, wijst 

 „erop, dat de variabiliteit daar even ruim is als hier op Java. 

 ^Bovendien komen daar andere koffiesoorten voor, die nauwelijks 

 „van C. Liberica onderscheiden kunnen worden. 



„Zaden van Liberia- en andere koffiesoorten zijn door het De- 

 „parteraent aan verschillende landbouwstations in West-Afrika aan- 

 , gevraagd; enkele partijtjes zijn reeds ontvangen. Mochten land- 

 „bouwvereenigingen of planters pogingen in dezelfde richting wil- 

 „len ondernemen, dan zal het Departement hen desgewenscht gaarne 

 „met inlichtingen ten dienste staan of op andere wijze medewerking 

 „verleenea. 



„Het schijnt mij niet raadzaam toe dadelijk groote partijen in te 

 ^voeren en de belangrijke onkosten te maken, die de uitzending 

 „van een deskundige naar Afrika zou vereischen; liever wachte 

 „men eerst de resultaten af, die de proefzendingen opleveren. 



Het bovenstaande betrof de proef om door invoer van zaad uit 

 streken, waar de Liberia nog gezond is, ook hier gezonde planten 

 te krijgen. Ook de contraproef is te nemen. Daarbij wordt dus 

 zaad van Liberiakoffie van Java ingevoerd in streken, waar de 

 Liberia nog niet de hier voorkomende verschijnselen van achter- 

 uitgang vertoont. Was de Liberiakoffie hier gedegenereerd, dan 

 zou uit dat zaad in die streken een aanplant moeten verkregen 

 worden, even ziekelijk als de thans op Java aanwezige. Zijn ech- 

 ter slechts de op Java heerschende uitwendige factoren de oorzaak 

 van den achteruitgang hier, dan moet uit het Javazaad in andere 

 streken een even krachtige aanplant verkregen worden als van 

 inheemsch gewonnen zaad. 



Zulke vergelijkende proeven zijn nog niet genomen, maar wel 

 zijn er losse gegevens bekend. In de Lampongsche districten heeft 

 men aanplantingen van op Java gewonnen Liberiazaad aangelegd, 

 naar ik van een planter, die daar geweest is vernam; deze aan- 

 plantingen vertoonen nog geen spoor van degeneratie en brengen 

 jaarlijks oogsten voort van 15 pic, p. bouw en meer. In dit ver- 

 band wil ik er ook op wijzen, dat hier op Java enkele onder- 

 nemingen bestaan, waar de jongere zoowel als de oudere (17-jarige 

 :uinen) nog volkomen gesloten aanplantingen vormen, die producties 

 van 8 — 10 pic. 's jaars opbrengen en die men dus moeilijk gede- 

 genereerd kan noemen. 



