— 747 — 



werden de tarweplantjes weer verwijderd, en vervangen 

 door boonen, en ziedaar : de boonen groeiden heerlijk. Nu 

 komt het belangrijkste van de proef : zonder eenige nieuwe 

 toevoeging van meststoffen, volgden op de boonen weer 

 tarwezaailingen, maar nu met uitstekend gevolg: mooie 

 flinke planten. 



Wat hebben nu die boonen gedaan ? — iets goeds in den 

 grond gebracht, of iets schadelijks eruit verwijderd? — 

 Om deze vraag te beantwoorden, werden de uit de potten 

 genomen boonenplanten, gedeeltelijk fijn gehakt, gedeeltelijk 

 verbrand. Sommige potten, waarin tarwezaailingen hadden 

 gestaan, kregen door hunnen grond heen van dat haksel, 

 andere alleen de boonenasch. Toen vervolgens wederom 

 tarwezaailingen werden geplant, bleek het haksel een zeer 

 gunstigen invloed op den grond te hebben gehad, de asch 

 daarentegen bleek zonder invloed te zijn geweest. 



Zoo ziet ge, zegt prof, Whitney, hoe het de organische 

 stof van de boonen is, die den grond zuivert van de secretie, 

 produkten der eerste tarwezaailingen ; de organische stof, 

 overgaande in humus. De anorganische bestanddeelen 

 richten niets uit ; anders had die boonenasch ook wel effect 

 gehad. Physische verbetering door het boonenhaksel 

 (groene bemesting) was geheel overbodig, want de grond 

 was goed, en het eerste stel zaailingen liet niets te wen- 

 schen over. Bovendien : hetzelfde gunstige effect werd 

 verkl^egen met een zuiver chemisch praeparaat, een orga- 

 nische-, evenals humus zwartwordende stof, n. 1. pyro- 

 gallol, den bekenden ontwikkelaar, aan ieder, die photo- 

 grapheert, bekend. Die pyrogallol schijnt dus eveneens 

 als zuiveraar te wei ken, en het „kwade goedje" op te 

 ruimen of in een onschadelijken vorm over te brengen. 



Maar wat is dan toch dat „kwade goedje", laat zich dat 

 niet isoleeren, en nader bestudeeren ? 



Weer het oude lied : de laatste loodjes wegen het zwaarst ! 

 Alle pogingen, om het excretievergif, zoo zal ik het maar 

 noemen, af te zonderen, hebben tot nog toe gefaald; van 



